„Parashikimet“ – ekspozitë për trupin femëror, puna e padukshme dhe e drejta për siguri

Më 15 tetor, në orën 20:00, në Galerinë e Fakultetit të Arteve Figurative – Pedagogjike në Shkup, do të hapet ekspozita „Parashikimet“, në të cilën marrin pjesë artistet Sonja Stavrova Kirkovski, Ivana Sekuloska dhe Ana V’čkova, nën kurimin e Tijana-Ana Spasovska.

Përmes tre praktikave të ndryshme artistike, artistet hapin çështjet për trupin femëror si hapësirë politike, punën e padukshme të grave dhe të drejtën për siguri. Ekspozita rishikon pritshmëritë shoqërore që formësojnë trupat femërore, sjelljen dhe identitetet, si dhe mënyrat në të cilat normat gjinore transmetohen, përsëriten dhe gradualisht internalizohen, derisa të fillojmë t’i përjetojmë si zgjedhje personale.

Çfarë do të thotë të jetosh në një trup femëror në një botë që tashmë ka vendosur se si duhet të duket ai trup, çfarë duhet të bëjë dhe sa hapësirë mund të zërë? Çfarë do të thotë të rritesh si vajzë në një shoqëri që ofron një model të saktë për atë që do të thotë të jesh grua, edhe pse asnjë prej nesh nuk mund, dhe as nuk duhet, të përshtatet plotësisht me të?

Këto pyetje janë pika nisëse e ekspozitës „Parashikimet“, e cila lidh përvojën trupore, hapësirën shtëpiake dhe virtuale, kulturën vizuale dhe paraqitjet shoqërore për feminitetin. Veprat eksplorojnë mekanizmat përmes të cilëve shpërndahet puna dhe përgjegjësitë, vendosen kufijtë e lirisë dhe përcaktohet se si shihen gratë dhe çfarë pritet prej tyre. Në fokus janë edhe përvojat që mbeten të papërfillura ose shtypura pas imazheve të dukshme të zakonshme të familjes, shtëpisë, marrëdhënieve intime, bukurisë dhe përditshmërisë.

„Parashikimet“ lëvizin mes të dukshmes dhe të padukshmes, paraqitjes dhe përvojës, ekspozimit dhe strehimit. Ekspozita nuk i trajton këto çështje si probleme individuale apo dështime personale, por i vendos në një kontekst më të gjerë shoqëror, duke hapur hapësirë për njohjen e strukturave që formësojnë jetët tona.

Në një botë që vazhdimisht na nxit të krahasohemi, të konkurrojmë dhe të përjetojmë ndryshimet tona si mangësi, solidariteti dhe bashkëpunimi femëror bëhen forma rezistence. Ato mundësojnë që dyshimet dhe përvojat personale të njihen si pjesë e marrëdhënieve më të gjera shoqërore, e jo si gjendje të izoluar individuale. Problemi nuk qëndron në paaftësinë tonë për t’u përshtatur, por në modelin që na është imponuar.

Ekspozita „Parashikimet“ fton vizitorët të rishikojnë së bashku normat që formësojnë përvojën femërore dhe të reflektojnë mbi mundësitë për krijimin e hapësirave më të sigurta, më gjithëpërfshirëse dhe më solidare për jetesë.

Ekspozita mbështetet nga Ministria e Kulturës dhe Turizmit e Republikës së Maqedonisë së Veriut. Falënderime Fakultetit të Arteve Figurative për dhënien e hapësirës së ekspozitës.

BIOGRAFITË

Sonja Stavrova Kirkovski

Sonja Stavrova Kirkovski (1992) ka lindur në Kavadarci dhe jeton e punon në Shkup. Ka magjistruar në fotografi në Katedrën e Fotografisë pranë Universitetit Ndërkombëtar „Europa Prima“ në Shkup, ndërsa më parë ka diplomuar në Fakultetin Juridik „Justiniani i Parë“ në Shkup.

Në praktikën e saj artistike përdor fotografinë si medium për të eksploruar çështjet shoqërore dhe ngjarjet globale dhe lokale bashkëkohore. Puna e saj karakterizohet nga një qasje konceptuale dhe simbolike ndaj fotografisë, përmes së cilës objektet e përditshme dhe motivet vizuale të njohura transformohen në komente kritike për normat shoqërore, përvojat personale dhe kontradiktat bashkëkohore shoqërore.

Ekspozitat e saj solo përfshijnë „Glitches“ (Shkup, 2025), „Portreti i Mbretit Alkool“ (Shkup, 2023), „Mbret [i] Alkoolit“ (Shkup dhe Kavadarci, 2022) dhe ekspozitën online „26/6“ (Podium Jadro, 2021). Ekspozita e saj e parë solo, „Censorship“, është prezantuar në Galerinë Kombëtare – Stacioni i Vogël në Shkup, dhe më pas në Qendrën Kulturore „Ivan Mazov Klime“ në Kavadarci.

Ivana Sekuloska

Ivana Sekuloska është artiste multidisiplinare, dizajnere dhe drejtuese kreative nga Maqedonia e Veriut. Praktika e saj përfshin artin vizual, grafikën, skenografinë, kostimografinë, dizajnin e modës, bizhuterinë, objektet dhe instalacionet hapësinore. Ajo punon përmes një qasjeje ndërdisiplinore, hulumtimit material dhe eksperimentimit me media, teknika dhe gjuhë vizuale të ndryshme.

Interesat e saj artistike janë të përqendruara në transformimin, trupësinë, identitetin, kujtesën dhe marrëdhënien midis objektit, hapësirës dhe narrativës. Përmes vizatimit, grafikës, asamblazhit, punës me dorë dhe ndërhyrjeve hapësinore, Sekuloska zhvillon koncepte artistike që lidhin eksplorimin vizual, dizajnin dhe shprehjen skenike. Në praktikën e saj përfshihet edhe ripërdorimi i materialeve, prodhimi i bizhuterive dhe aksesorëve të modës, si dhe hulumtimi i kostumit në kontekst skenik dhe performativ.

Përveç punës artistike dhe dizajnuese, Sekuloska merret edhe me kosmografi, si pjesë e hulumtimeve më të gjera mbi sistemet vizuale, simbolikën dhe konceptualizimin e botëve. Interesat e saj përfshijnë edhe mitologjinë, shkencat natyrore, botanikën, parfumerinë, lëvizjen, kulturën materiale dhe rrëfimin vizual, të cilat kontribuojnë në qasjen e saj hulumtuese dhe ndërdisiplinore.

Ana V’čkova

Ana V’čkova (1998) është artiste vizuale e diplomuar në Fakultetin e Arteve Figurative pranë Universitetit „Shën Kirili dhe Metodi“ në Shkup, në degën e pikturës, modul skenografi.

Praktika e saj artistike përfshin media të ndryshme, përfshirë pikturën, fotografinë, dizajnin grafik dhe videon. Duke tejkaluar kufijtë e një disipline, V’čkova eksploron mundësitë për kombinimin e teknikave, teksturave dhe gjuhëve vizuale të ndryshme. Kjo qasje hibride është baza e hulumtimeve të saj krijuese dhe i mundëson të zhvillojë narrativë të holla dhe autentike.

Veprat e saj eksplorojnë lidhjen dinamike midis mediumit dhe mesazhit, duke u përpjekur të krijojnë një lidhje të drejtpërdrejtë dhe të qëndrueshme me shikuesin. Përmes integrimit të formave tradicionale vizuale dhe proceseve digjitale bashkëkohore, ajo rishikon konventat artistike të vendosura dhe mënyrat e të shikuarit. Praktika e saj bazohet në kuptimin se forma dhe përmbajtja janë të pandashme dhe formësohen vazhdimisht reciprokisht.

Tijana-Ana Spasovska

Tijana-Ana Spasovska është historiane arti dhe koordinatore projektesh dhe programesh në organizatën Kontrapunkt dhe në festivalin KRIK – festival për kulturë kritike. Ka studiuar në programin UNESCO Chair in Cultural Policy and Management në Universitetin e Beogradit, dhe ka qenë pjesë e programit GIOCA – program për inovacione dhe organizim të kulturës dhe arteve, në Universitetin e Bolonjës.

Nga viti 2019 deri në 2021 ka qenë anëtare e Bordit Drejtues të Kooperativës – platformë rajonale për kulturë, dhe nga 2021 deri në 2024 anëtare e Këshillit për bashkëpunim midis Qeverisë dhe shoqërisë civile. Në periudhën 2024–2026 është anëtare e Bordit Drejtues të Jadro – Asociacioni i skenës kulturore të pavarur.

Interesat e saj profesionale dhe kërkimore janë të përqendruara në kulturën dhe teorinë kritike, praktikat bashkëkohore kuratoriale, zhvillimin e audiencës dhe mënyrat në të cilat arti dhe kultura mund të kontribuojnë në demokratizimin e shoqërisë dhe krijimin e hapësirave publike gjithëpërfshirëse. Ajo është veçanërisht e interesuar në praktikat feministe dhe pjesëmarrëse artistike, kritikën e marrëdhënieve shoqërore të pushtetit, peizazhet kulturore, ekologjinë dhe politikat e kujdesit.