Njerëzit në Argjentinë kanë pirë ujë me përqendrime të larta arseniku për mijëra vjet: trupat e tyre janë përshtatur
Për mijëra vjet, banorët e Andeve argjentinase kanë pirë ujë që do të ishte vdekjeprurës për shumicën e njerëzve. Në këtë rajon, arseniku natyror nga shkëmbinjtë vullkanikë depërton në ujërat nëntokësore, duke ndotur burimet lokale me përqendrime të këtij metaloidi toksik që paraqesin një rrezik serioz për shëndetin. Hulumtimet sugjerojnë se seleksioni natyror ndoshta i ka dhënë një grupi njerëzish në veri të Argjentinës një avantazh unik gjenetik, raporton „Science Alert“.
Sipas analizës së ADN-së të kryer tek popullsia në pjesën perëndimore të Amerikës së Jugut, njerëzit që jetojnë në Andet argjentinase posedojnë një variant gjenetik që i ndihmon ata të metabolizojnë arsenikun në mënyrë më të sigurt. Kjo aftësi ka habitur shkencëtarët për dekada.
Jeta me përqendrime të larta arseniku
Qyteti i vogël argjentinas San Antonio de los Cobres ndodhet në një lartësi prej rreth 3,775 metrash mbi nivelin e detit. Deri në vitin 2012, kur u instalua një sistem filtrimi, uji i pijshëm në këtë qytet të izoluar malor — i vendosur në platoën Puna de Atacama — përmbante rreth 200 mikrogramë arsenik për litër.
Kjo është rreth 20 herë më shumë se kufiri prej 10 mikrogramësh për litër, i rekomanduar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë. Megjithatë, ky rajon është i banuar të paktën 7,000, dhe ndoshta deri në 11,000 vjet. Arseniku është shumë toksik dhe lidhet me shfaqjen e kancerit, lezioneve të lëkurës, komplikimeve në shtatzëni dhe vdekjeve të parakohshme.
Përshtatja në nivel gjenetik
Që në vitin 1995, shkencëtarët vunë re se gratë nga Andet argjentinase posedojnë një aftësi unike për metabolizimin e arsenikut — zbulim i konfirmuar nga prania e metabolitëve specifikë në urinën e tyre. Kur arseniku hyn në trup, enzimët e shndërrojnë atë në disa forma kimike të ndryshme.
Një nga këto forma ndërmjetëse, arseniku monometiluar (MMA), është veçanërisht toksik, ndërsa forma tjetër, arseniku dimetiluar (DMA), eliminohet më lehtë nga trupi përmes urinës. Banorët e San Antonio de los Cobres prodhojnë më pak nga forma toksike dhe më shumë nga forma që eliminohet lehtë, gjë që tregon se trupat e tyre janë jashtëzakonisht efikasë në përpunimin e arsenikut. Në vitin 2015, biologët evolucionistë Karina Shlebusch dhe Lucy Gathupay nga Universiteti i Uppsala kryen një analizë gjenetike për të zgjidhur këtë enigmë. Ata analizuan ADN-në e 124 grave nga San Antonio de los Cobres, duke shqyrtuar miliona tregues gjenetikë.
Gjetën një grup variacionesh gjenetike pranë gjeneve AS3MT, të cilat ndikojnë ndjeshëm në mënyrën se si metabolizohet arseniku. Këto variante ishin shumë më të përhapura tek banorët e San Antonio de los Cobres sesa tek popullatat gjenetikisht të ngjashme në Peru dhe Kolumbi.
"Përshtatja nxit ndryshime në genom, por provat për përshtatje specifike tek njerëzit janë ende të kufizuara", shkruan studiuesit.
"Të dhënat tona tregojnë se përshtatja ndaj arsenikut – një faktor stresi nga mjedisi – ndoshta ka çuar në një përhapje më të madhe të varianteve mbrojtëse të gjeneve AS3MT, që përbën dëshminë e parë për përshtatjen njerëzore ndaj një kimikati toksik."
