Referendum në Zvicër për ndalimin e fishekzjarreve

Zviceranët në nëntor do të vendosin në një referendum për ndalimin e fishekzjarreve. Propozimi është iniciuar nga organizata për mbrojtjen e kafshëve dhe mjedisit, dhe sipas sondazheve fillestare, ai gëzon mbështetje të fortë nga publiku. Në total, 69 për qind e të anketuarve mbështesin ndalimin, ndërsa 29 për qind janë kundër tij, transmeton Euronews.

Iniciativa ka për qëllim të mbrojë kafshët dhe njerëzit nga zhurma, ndotja e ajrit, lëndimet dhe zjarret e shkaktuara nga piroteknika.

"Për kafshët shtëpiake, si dhe për kafshët e egra dhe ato të fermave, fishekzjarret nuk janë festë – ato janë stres i pastër", thekson organizata zvicerane për mbrojtjen e kafshëve "Schweizer Tierschutz" (STS), e cila mbështet iniciativën.

Një sondazh i kryer për shërbimin publik zviceran tregoi se propozimi ka mbështetje shumicë midis votuesve nga i gjithë spektri politik. Ai mbështetet veçanërisht nga gratë – 76 për qind e tyre janë për ndalimin, krahasuar me 60 për qind të burrave.

Çfarë saktësisht do të ndalohet?

Ndalimi nuk do të përfshijë të gjitha llojet e piroteknikës. Propozimi kërkon ndalim të shitjes dhe përdorimit të mjeteve fishekzjarresh të zhurmshme, ndërsa alternativat më të qeta, si p.sh. shkumësat dhe të ashtuquajturit "vullkane" që hedhin shkëndija, do të mbeten të lejuara.

Kantonet zvicerane, njësi administrative të ngjashme me rrethet, mund të aprovojnë përjashtime për festa të mëdha publike, për shembull për festën kombëtare zvicerane më 1 gusht. Megjithatë, individët nuk do të lejohen të përdorin mjete fishekzjarresh të zhurmshme as atëherë.

Aktualisht, kantonet dhe komunat mund të kufizojnë ose ndalojnë vetë shitjen dhe përdorimin e piroteknikës. Iniciativa e re do të vendoste rregulla uniforme në nivel të gjithë vendit.

Propozimi ka hasur në kundërshtim nga disa politikanë dhe përfaqësues të industrisë së piroteknikës. Shoqata zvicerane e industrisë së piroteknikës pretendon se ndalimi do të rrezikonte traditën, ndërsa kundërshtarët paralajmërojnë se ai do të kufizonte pa nevojë liritë personale të qytetarëve.

Partia Popullore Zvicerane, partia "Qendra" dhe Shoqata Zvicerane e Zejtarisë kanë nisur një fushatë kundër ndalimit. Ata paralajmërojnë për pasojat e mundshme ekonomike për sipërmarrësit dhe për përhapjen e kulturës së ndalimeve.

Iniciativa u ngrit në vitin 2023 dhe mblodhi më shumë se 137,000 nënshkrime. Në Zvicër, qytetarët mund të nisin një iniciativë referendumi nëse mbledhin të paktën 100,000 nënshkrime të vlefshme nga votuesit.

Përveç zhurmës, problem paraqet edhe ndotja. Sipas autoriteteve zvicerane, mjetet fishekzjarresh çdo vit lëshojnë në ajër midis 200 dhe 400 ton grimcash të imëta, që përbën rreth dy deri në tre për qind të emetimeve vjetore totale të këtyre grimcave në vend.

Ato mund të përmbajnë metale të dëmshme dhe janë veçanërisht të rrezikshme për njerëzit që tashmë kanë probleme shëndetësore. Fishekzjarret gjithashtu rrisin rrezikun e zjarreve, veçanërisht gjatë kohës së motit të nxehtë dhe të thatë.

Nëse zviceranët mbështesin ndalimin në referendum, vendi i tyre mund të ndjekë shembullin e Holandës, e cila më 1 gusht të këtij viti vendosi ndalim kombëtar për përdorimin e piroteknikës nga qytetarët, me përjashtime për mjetet më të dobëta piroteknike dhe për ngjarjet e organizuara të miratuara.