Xhaz nga peizazhet imagjinare më 5 nëntor në Dhomën Publike: Xhazi evropian, ndjeshmëria ballkanike dhe improvizimi i lirë në një takim muzikor që kalon kufijtë e zhanreve dhe kulturave

Më 5 nëntor, „Dhomë Publike“ do të jetë nikoqir i një ansambli ndërkombëtar xhazi jo të zakonshëm që bashkon botë të ndryshme muzikore në një përvojë autentike tingullore. Kuarteti i udhëhequr nga multi-instrumentalisti dhe kompozitori francez Olivier Samuyan, së bashku me muzikantët maqedonas Sasho Popovski (kitara), Ivan Bejkov (kontrabasi) dhe Aleksandar Sekulovski (tupanët), sjell muzikë ku xhazi evropian takohet me ndikimet ballkanike, improvizimin e lirë dhe asociacionet muzikore të valsit dhe tangos.

Bëhet fjalë për një bashkëpunim të ndërtuar mbi miqësi shumëvjeçare, përvoja të ndryshme kulturore dhe kuriozitet të përbashkët ndaj të panjohurës. Samuyan dhe Bejkov u njohën në vitin 2002, kur muzikanti francez erdhi për herë të parë në Maqedoninë e Veriut. Bashkëpunimi i tyre në shumë projekte muzikore, koncerte xhazi dhe kompozim të muzikës filmike u shndërrua në një lidhje artistike të qëndrueshme, e cila më vonë u zgjerua edhe me Popovskin dhe Sekulovskin.

„Ideja pas këtij kuarteti është të krijojmë muzikë origjinale, me të vërtetë ndërkombëtare — një shkrirje kulturore, një bashkim ndikimesh që vijnë nga çdo vend, por që njëkohësisht nuk i përkasin askund në mënyrë konkrete“, thotë Samuyan, duke përshkruar thelbin e këtij projekti muzikor.

Për kitaristin dhe kompozitorin Sasho Popovski, thelbi i këtij bashkëpunimi qëndron pikërisht në ndryshimet që nuk janë pengesë, por nxitje për një shprehje të re muzikore. „Besoj se gjuha e përbashkët ndërtohet përmes dëgjimit, besimit dhe lirisë për të eksploruar. Pikërisht në ndryshimet lindin ide dhe tinguj të rinj që asnjëri prej nesh nuk do të mund t’i krijonte vetëm“, thotë Popovski.

Kombinimi i pazakontë instrumental i violës, kitarës, kontrabasit dhe tupanëve hap hapësirë për një mënyrë tjetër komunikimi muzikor. Në të asnjë instrument nuk duhet të marrë vazhdimisht rolin kryesor, por secili kontribuon në zhvillimin e tërësisë. Siç shpjegon Popovski, kitarë në këtë ansambël nuk është vetëm një instrument që udhëheq muzikën, por „një zë që krijon hapësirë dhe dialog“.

Albumi i tyre i përbashkët „STEPS“, i publikuar në vitin 2023 nga „Art Melodies“, është një konfirmim i potencialit krijues të këtij bashkëpunimi. Në kombinimin e pazakontë të violës, kitarës, kontrabasit dhe tupanëve, secili instrument hap hapësirën e vet tingullore, ndërsa muzika zhvillohet përmes një dialogu të vazhdueshëm midis kompozimit dhe improvizimit.

„E vetmja gjë e rëndësishme është ndjenja“, thekson Samuyan, duke zbuluar një nga sekretet e muzikimit të përbashkët: balanca midis kompozimit të shkruar dhe imagjinatës spontane. Pikërisht në atë hapësirë pasigurie lindin zgjidhje të papritura muzikore, dhe ndryshimet bëhen burim i lirisë krijuese.

Për Samuyan, lidhja me muzikën maqedonase është shumë më tepër se një bashkëpunim profesional. Ai ka jetuar në Maqedoninë e Veriut më shumë se gjashtë vjet dhe kthehet rregullisht për projekte të reja muzikore. Pasuria e traditës muzikore maqedonase, siç vetë thekson, ka ndikuar në kompozimet e tij si në aspektin ritmik ashtu edhe në atë harmonik.

Më 5 nëntor, publiku në „Dhomën Publike“ do të ketë mundësinë ta përjetojë këtë kimi muzikore drejtpërdrejt, në një koncert ku katër personalitete të ndryshme muzikore krijojnë një gjuhë të përbashkët pa nevojën për kufizime zhanresh apo kulturore.

Ose, siç paralajmëron Samuyan: „Prisni një kimi shumë të mirë mes nesh dhe, mbi të gjitha, gëzim të pastër nga muzikimi i përbashkët. Kjo është xhaz i frymëzuar nga peizazhe imagjinare!“