Ekspozitë e pavarur e vizatimeve të Vladimir Lukash në Shkup
Në Qendrën Kulturore Informative Shkup më 20 tetor me fillim në orën 20 do të hapet ekspozita e pavarur e vizatimeve të Vladimir Lukash me titullin „EST“. Ekspozita do të jetë e hapur deri më 27 tetor.
Vladimir Lukash (1978, Shkup) është artist vizual, shkrimtar dhe muzikant. Ka realizuar rreth pesëmbëdhjetë ekspozita të pavarura dhe ka marrë pjesë në mbi njëqind ekspozita grupore në Maqedoni, Gjermani, Turqi, SHBA etj. Filmat e tij të shkurtër të animuar janë shfaqur në rreth pesëdhjetë festivale filmike në Evropë, Azi dhe Amerikë. Ka botuar rreth dhjetë libra për fëmijë dhe të rritur. Komponon muzikë për ansamble të ndryshme kamerale dhe është anëtar i disa ansambleve. Jeton dhe punon në Shkup.
Ekspozita të pavarura:
• 2025 – Piknik në labirint, QK Kult, Ohër
• 2024 – Variacione me gomar, Qendra Kulturore dhe Informative Maqedonase në Stamboll
• 2022 – 2023 – Përshëndetje, afati im i vjetër, erdha të flas përsëri,
Galeria Mobile / Montazhe, Shkup, Shtëpia e Kulturës, Shtip
• 2021 – Mikromonografi për të braktisurit e botës së filmit të animuar, MKC, Shkup, Ploçnik, Zagreb
• 2018-2020 – Skiceraiki, vol.0-7, Galeria Mobile / Montazhe, Shkup; Art kafe Meduza, Beograd; Primacentar, Berlin, OGS Projectspace, Berlin
• 2017 – Hitet tranzicioni, vol.1, Galeria Mobile / Montazhe, Shkup
– Vizatime që nuk do t’i ekspozoja kurrë, vol.2, Artikultura, Bitolj
• 2015 – Vizatime që nuk do t’i ekspozoja kurrë, OGS, Shkup
• 2014 – Astronauti i humbur dhe tregime të tjera, Kafe’ Pablo, Shkup; Zona e Lirë 5, Vinicë
• 2013 – SF vs H0 – AKSC, Shkup
• 2012 – Regjistrimet e xhuxhit vetëvrasës, Kooperacioni, Shkup
– Kronika, Shtëpia e Kulturës Ivan Mazov – Klime, Kavadarci
• 2010 – Vizatime dhe demonë pyjorë, Shtëpia e Kulturës, Strugë
• 2008 – Nga albumi familjar i Kastorit dhe Poluksit, Shtëpia e Kulturës, Resnjë
• 2007 – Një tregim i vogël për marinarët, QK Toçka, Shkup
KARIKATURIZIM VIZUAL I MENDIMIT
Në fund të vitit 2024, kur Vladimir Lukash mbajti seancat e vizatimit në Kafe-libërthënën „Bukva“ me sloganin „Ne vizatojmë fjalë të urta latine“, para tij
kishte një tavolinë me lapsa, ngjyra, fletë letre dhe koleksionin e fjalëve të urta latine, mësimeve etike, epitetëve përshkrues dhe shprehjeve të tjera të shkurtra latine të përgatitura nga filologu klasik Svetlana Koçovska Stevoviq, me titullin „Citate, fjalë të urta dhe fraza latine“ (Ili-Ili, 2023). Gjatë atij dialogu tre-ditor me mendimin antik (23–25.12.2024), i realizuar në stilin e shkrimtarëve të lashtë romakë që i „spicehnin“ veprat e tyre me gnoma nga autorët grekë, Lukash mori „të vërtetat e gatshme“ nga artefaktet letrare të lashta për t’i ndryshuar ato në mjedisin e tyre. Dhe e bëri këtë sipas asaj ane të karikaturizmit që nuk kishte nevojë aq shumë të ishte qesharake, sa kishte qëllim vizualisht të theksonte, të ngarkonte, të mbingarkonte (caricare) një veçori të caktuar që ajo të bëhej e dukshme. Ideja e përgjigjeve të tij vizuale ndaj fjalëve të urta latine ishte të shqyrtonte autoritetin e mençurisë së lashtë duke e ekspozuar atë përmes vizurës së shikimit bashkëkohor.
Disa ditë më vonë, në ekspozitën e Vitit të Ri të veprave që u krijuan gjatë këtyre rrëmujave dhe bashkëbisedimeve të vizatimit, u tregua se serioziteti i shprehjes ishte sjellë në një situatë ku ajo fillon të sillet në mënyrë të çuditshme, ndonjëherë absurde, ndonjëherë politike, ndonjëherë filozofike. Që atëherë kur mbi fletët e bardha lindnin humori dhe kritika, u ngrit pyetja që e njohim edhe sot në faqet e këtij libri: Çfarë zbulon imazhi bashkëkohor, vizatimi apo ilustrimi në mençurinë e lashtë që vetë mençuria nuk mund ta thotë?
Tani, pothuajse dy vjet më vonë, Lukash vazhdon të zhvendosë atë që e marrim të mirëqenë për ta bërë përsëri të dukshme sipas dendësisë së gëzitjes vizuale. Duke lëvizur midis karikaturës, rebusit, artit konceptual dhe ilustrimit, ai transformon mençurinë e lashtë në imazh, imazhin në shaka, dhe shakën në vështrim kritik ndaj realitetit. Ky paradoks i hollë midis theksimit vizual dhe zhvendosjes kuptimore teston mençurinë e fiksuar në kohë, duke treguar se si bashkëkohorja riprodhon përsëri kuptimin e fjalës së lashtë në një mënyrë ku fjalë e urtë thotë një gjë, vizatimi diçka tjetër, dhe përplasja e tyre diçka krejt tjetër.
Bëhet fjalë për një lojë me kuptimin e pritur. Ajo që është zhvendosur nga konteksti fillestar është vendosur në një botë vizuale që, në shikim të parë, nuk i përket plotësisht. Në shtresën e objekteve bashkëkohore, situatave, absurditeteve dhe asociacioneve grafike, shikuesi është ai që prodhon lidhjen e re sipas marrëdhënies: tekst – zhvendosje – paradoks vizual – lexim i ri i tekstit. Me këtë, fjalë e urtë, edhe pse është karikaturizuar, nuk është tallur. Ajo është sjellë në një formë që duhet të lexohet përsëri.
Kjo është pikërisht çasti ku karikaturizmi bëhet kritik ndaj idesë nga e cila vetë rrjedh. Përgjigja vizuale e fjalës së urtë nuk është një imazh i njëkuptimshëm. Ajo fillon të prodhojë kuptime të papritura, ndonjëherë edhe të padëshiruara paralele që nuancojnë marrëdhënien e vizatimit me fjalën e urtë. Një situatë intelektuale krejt e pazakontë që rishqyrton mençurinë „të gatshme“ dhe atëherë – në lashtësi, dhe tani – në bashkëkohësi. Fjalë e urtë merret seriozisht, por jo plotësisht. Kuptimi i saj konfirmohet po ashtu si dhe konsumimi i saj. Lashtësia futet në të tashmen, dhe shaka që e „lehtëson“ këtë transport nuk e mohon mençurinë e saj, por pyet nëse gjithçka mund të duket ndryshe. Në atë pasiguri midis konfirmimit dhe dyshimit, midis theksimit dhe zhvendosjes, hapet hapësira krijuese e vizatimeve të Vladimir Lukash. Ato nuk tregojnë se çfarë do të thotë fjalë e urtë; na tregojnë se çfarë mund të nënkuptojë një mendim i lashtë kur të gjendet në një imazh të ri.
Darin Angelovski
