Serbia po tërhiqet në lirinë e mediave, nuk ka përparim në sundimin e ligjit, vlerëson Komisioni Evropian
Serbia shënon një tërheqje të mëtejshme në fushën e lirisë së mediave, nuk ka përparim në sundimin e ligjit, dhe rezultatet në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar mbeten shumë të kufizuara. Këto janë pjesë e vlerësimeve në raportin e ri të Komisionit Evropian për Serbinë, i cili pritet të publikohet zyrtarisht më 4 nëntor.
Në dokumentin, që mbulon periudhën nga fundi i vitit 2025 deri në fund të shtatorit 2026, thuhet se polarizimi politik ka vështirësuar funksionimin e institucioneve demokratike. Veçanërisht janë përmendur protestat masive studentore dhe qytetare, si dhe sulmet ndaj studentëve, aktivistëve dhe demonstruesve paqësorë.
Komisioni Evropian vlerëson se institucionet përgjegjëse, përfshirë policinë, në shumicën e rasteve nuk kanë ndërmarrë masa të përshtatshme. Në raport përmenden edhe raste ku punonjës policie kanë qenë prezent gjatë sulmeve, por nuk kanë ndërhyrë. Është vërejtur gjithashtu një numër i vogël informacioni për procedurat ndaj policëve të dyshuar për brutalitet policor.
Dokumenti thekson se policia ka hyrë disa herë në ambiente universitare, përfshirë edhe në Rektorat në Novi Sad në shtator 2025, si dhe në ndërtesën e Universitetit të Beogradit në prill 2026. Në mars të këtij viti policia ka hyrë edhe në selinë e një partie opozitare parlamentare në Beograd.
Komisioni shpreh shqetësim edhe për pretendimet e funksionarëve shtetërorë të asaj kohe se protestat ishin një "revolucion i ngjyrosur" i nxitur nga jashtë, pa ofruar prova për këto akuza.
Vëmendje e veçantë në raport i kushtohet protestës së 15 marsit 2025 dhe dyshimeve për përdorimin e topit të zërit. Sipas Komisionit Evropian, paralajmërimet për ndjekje penale të personave që kanë folur publikisht për këtë rast kanë krijuar një atmosferë frikësimi dhe kanë kufizuar lirinë e shprehjes.
Liria e mediave është një nga fushat ku Serbia shënon një tërheqje të mëtejshme. Komisioni Evropian paralajmëron për frikësimin e gazetarëve, gjuhën e urrejtjes dhe përkeqësimin e sigurisë së tyre. Shpreh shqetësim edhe për presionet, sulmet dhe frikësimin e organizatave të shoqërisë civile.
Në pjesën për krimet e luftës, Komisioni kritikon qëndrimin e autoriteteve serbe ndaj mohimit të krimeve dhe glorifikimit të kriminelëve të dënuar të luftës. Si shembull përmendet varrimi i Ratko Mlladiçit, i dënuar për gjenocidin në Srebrenicë, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte, i cili vlerësohet se ka kontribuar në glorifikimin e krimeve të luftës. Në raport thuhet gjithashtu se mbi 1,800 raste për krime lufte mbeten të pazgjidhura.
Nuk ka përparim të rëndësishëm as në normalizimin e marrëdhënieve midis Serbisë dhe Kosovës. Komisioni Evropian vlerëson se problemet e brendshme politike të të dyja palëve kanë penguar zbatimin e marrëveshjes së arritur në vitin 2023 në Bruksel dhe Ohër. Situata në veri të Kosovës vlerësohet si e qetë, por e brishtë.
Në raport përmenden edhe marrëdhëniet midis Serbisë dhe Malit të Zi, të cilat kryesisht vlerësohen si stabile, por të shoqëruara me akuza reciproke. Përmenden edhe deklaratat e Aleksandar Vuçiqit që kanë vënë në dyshim pavarësinë e Malit të Zi, si dhe incidenti i 3 qershorit 2026, kur policia malazeze ka kthyer në Beograd një fluturim charter me 87 mbështetës të Vuçiqit.
Komisioni Evropian paralajmëron gjithashtu se Serbia nuk ka arritur përparim në përafrimin me politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë të Bashkimit Evropian. Në dokument theksohet se përparimi i Serbisë dhe Kosovës drejt anëtarësimit në BE është drejtpërdrejt i lidhur me normalizimin e marrëdhënieve të tyre.
