„Komshiluku“ fitoi çmim evropian: „Traviata“ e lagjes nga Zheleznara mori njohje në Bruksel
Tregimi për Violeta dhe Alfredo, i cili këtë verë u rrëfye mes ballkoneve të Zheleznarës së Shkupit, arriti deri në Bruksel. Iniciativa kulturore „Komshiluku“ fitoi çmimin „Bauhaus-i i Ri Evropian“ (New European Bauhaus Prizes 2026), që jep Komisioni Evropian, për projektin „Traviata në tri akte“.
Njohja u dha më 15 tetor në Bruksel, në kategorinë „Rising Stars“, brenda fushës tematike „Forcimi i demokracisë lokale dhe përfshirjes“. Çmimi njeh qasjen e projektit ndaj kulturës dhe pjesëmarrjen aktive të komunitetit lokal.
Nëse në çdo lagje vlen rregulli që një thashethem i mirë dëgjohet larg, atëherë tregimi për Violetën dhe Alfredon është dëshmi më e mirë për këtë. Historia e dashurisë që ndjekën fqinjët nga dritaret dhe ballkonet e tyre arriti edhe tek publiku kulturor evropian.
„Të jesh qytetar i mirë fillon me të qenit fqinj i mirë. Komshiluku është njësia më e vogël, por edhe më e rëndësishme qytetare ku mësojmë për solidaritetin, qëndrueshmërinë dhe bashkësinë – vlera që sot njihen në nivel evropian, ndërsa tek ne janë harruar“, thotë Stefan Aleksandar Jovanovski, themelues i „Komshilukut“.
E frymëzuar nga opera „Traviata“ e Giuseppe Verdit, kjo interpretim e zhvendosi tregimin në jetën e përditshme të një lagjeje në Shkup. Në vend të një salle tradicionale operistike, ngjarja u zhvillua mes gjashtë ndërtesave banesore në Zheleznara. Ballkonet dhe dritaret u bënë pjesë e skenës, ndërsa publiku lëvizte nëpër lagje duke ndjekur tri aktet e shfaqjes.
Në këtë version, dashuria e Violetës dhe Alfredos nuk mund të mbetej vetëm çështje e tyre. Komentet dhe thashethemet e fqinjëve u bënë pjesë e ngjarjes, duke treguar ndikimin e komunitetit mbi zgjedhjet personale. Ndryshe nga fundi tragjik i operës origjinale, „Traviata“ e lagjes përfundoi me martesë dhe festë të përbashkët.
„Përmes personazheve të Violetës dhe Alfredos treguam se kultura ka fuqinë të rishkruajë realitetin. Ndryshuam fundin – në vend të tragjedisë, krijuam një festë të madhe martesore për gjithë komshilukun. Kjo është thelbi i fqinjësisë së mirë: të festojmë së bashku dhe të ndërtojmë një hapësirë ku secili ndihet pjesë e komunitetit“, shton Jovanovski.
Në realizimin e projektit morën pjesë rreth 150 persona, përfshirë më shumë se 100 banorë lokalë, ndërsa shfaqjen e ndoqën rreth 2,000 vizitorë. Fqinjët nuk ishin vetëm publiku, por edhe pjesëmarrës në ngjarjen kulturore që zhvillohej para shtëpive të tyre.
Festivali „Komshiluku“ filloi para tre vjetësh pikërisht në Ndërtesat e Kuqe në Zheleznara, dhe më pas u realizua edhe në Shuto Orizari, Pobožje, Strugë dhe Bitolj. Me çdo edicion të ri, iniciativa zhvillon idenë se hapësira publike mund të jetë vend për art, dhe fqinjët pjesëmarrës aktivë në ringjalljen e saj kulturore.
Çmimet „Bauhaus-i i Ri Evropian“ janë pjesë e iniciativës së Komisionit Evropian që lidh qëndrueshmërinë, përfshirjen dhe estetikën. Ato njohin projekte që kontribuojnë për një jetë më të mirë në komunitetet lokale përmes mënyrave të reja të përdorimit të hapësirës.
Njohja evropiane hap mundësi për zhvillim të mëtejshëm të „Traviatës në tri akte“. Koncepti është menduar si një shfaqje operistike e përshtatur për hapësirën konkrete, që mund të realizohet edhe në qytete të tjera, në bashkëpunim me organizata kulturore dhe teatro, duke ruajtur lidhjen me komunitetin lokal.
Me çmimin në Bruksel, „Komshiluku“ tregoi se për një përvojë të fuqishme kulturore nuk janë gjithmonë të nevojshme skena të mëdha. Ndonjëherë mjaftojnë disa ndërtesa banimi, fqinj të gatshëm për të marrë pjesë dhe një histori e mirë që i lidh ata.
Dhe kur historia është e mirë, duket se edhe fqinjët evropianë do ta dëgjojnë atë.
