Katër miliardë njerëz përballen me mungesë uji, KESE alarmon: Ndryshimet klimatike dhe thatësirat rrezikojnë ciklin global hidrologjik
Komiteti Ekonomik dhe Social Evropian (KESE), organ këshillimor i Bashkimit Evropian me 329 përfaqësues të punëdhënësve, sindikatave dhe shoqërisë civile, bëri thirrje për mbrojtjen dhe rivendosjen e burimeve ujore për shkak të ndryshimeve klimatike të përshpejtuara dhe shqetësimeve gjithnjë e më të paparashikueshme të ciklit hidrologjik.
Komiteti, nënkryetare e të cilit është sindikalistja kroate Marija Hanževacki, paralajmëroi se problemi thellohet më tej për shkak të përdorimit të paqëndrueshëm të ujit dhe ndryshimit të qëllimit të tokës.
Në mendimin e publikuar në Bruksel, KESE thekson se shqetësimet në ciklin hidrologjik rrezikojnë sigurinë e furnizimit me ushqim dhe ujë, stabilitetin ekonomik dhe sigurinë ndërkombëtare. Mungesa e ujit gjithashtu kontribuon gjithnjë e më shumë në migrime dhe konflikte.
"Thatësirat, përmbytjet dhe ekosistemet e dëmtuara rrezikojnë furnizimin me ushqim, aksesin në ujë të sigurt për pije, vendet e punës dhe shtëpitë", njoftoi Komiteti.
Atje theksohet se uji kalon kufijtë shtetërorë përmes lumenjve, tokës dhe atmosferës, prandaj asnjë vend nuk mund të sigurojë vetëm të ardhmen e tij ujore.
KESE bëri thirrje Komisionit Evropian dhe vendeve anëtare të BE-së të forcojnë bashkëpunimin ndërkufitar dhe menaxhimin e përbashkët të burimeve ujore.
Sipas dokumentit, rreth katër miliardë njerëz çdo vit përballen me mungesë serioze uji për të paktën një muaj. Pasojat janë veçanërisht të theksuara në Afrikë, Azinë Jugore dhe Amerikën Latine, ku thatësirat e zgjatura dhe humbja e mjeteve të jetesës rrisin më tej vulnerabilitetin e komuniteteve lokale.
Rrezikohet edhe "uji i gjelbër"
KESE paralajmëron edhe për rreziqet ndaj ashtuquajturit "ujë i gjelbër" – uji i shiut i ruajtur në tokë, i cili përmes avullimit dhe transpirimit të bimëve kthehet në atmosferë.
Ai përbën rreth 60 për qind të ujit të ëmbël në tokë, dhe afërsisht 80 për qind e tokës bujqësore botërore varet prej tij. Ndryshimet në ciklin e tij natyror tashmë kontribuojnë në uljen e rendimenteve dhe rrezikojnë sigurinë e furnizimit me ushqim.
Komiteti bëri thirrje që BE-ja në Konferencën e Kombeve të Bashkuara për Ujin, që do të mbahet nga 8 deri më 10 dhjetor në Emiratet e Bashkuara Arabe, të mbështesë nisjen e një iniciative globale për rivendosjen e ciklit hidrologjik.
Gjithashtu, propozon që uji të marrë një vend më të madh në politikën klimatike, bujqësore, energjetike dhe të jashtme të Bashkimit.
"BE-ja duhet të shfrytëzojë fuqinë e saj diplomatike", deklaroi Milena Angelova, raportuese e KESE-së për këtë çështje.
Komiteti propozon që rivendosja e sistemeve ujore të financohet edhe përmes buxhetit të ardhshëm të BE-së për periudhën 2028-2034.
Mes prioriteteve përmend rivendosjen e moçaleve, pyjeve dhe ekosistemeve të tjera që mbajnë ujin, monitorimin më efikas të burimeve ujore dhe zhvillimin e sistemeve të paralajmërimit të hershëm.
KESE konsideron se BE-ja duhet të shfrytëzojë gjithashtu dixhitalizimin dhe inteligjencën artificiale, duke marrë parasysh edhe nevojat në rritje të qendrave të të dhënave për ujë.
