Nesër zgjedhjet në Serbi: 6.45 milion votues, 18 lista dhe 8.392 vendvotime

Në zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare në Serbi, të caktuara për të dielën, më 25 tetor, do të marrin pjesë gjithsej 18 lista zgjedhore – nëntë shumicë dhe nëntë pakicë. I njëjti numër listash ishte edhe në zgjedhjet e mëparshme në vitin 2023, por risia këtë herë është se votimi në Serbi dhe jashtë vendit do të zhvillohet në të njëjtën kohë.

Të drejtë vote kanë gjithsej 6.450.523 votues, të cilët do të votojnë në 8.392 vendvotime. Nga këto, 93 janë jashtë vendit, në 37 shtete. Në zgjedhjet e mëparshme në vitin 2023, votimi jashtë vendit u organizua në 81 vende në 35 shtete.

Pragu zgjedhor për listat shumicë është tre për qind, ndërsa për listat pakicë vlen pragu natyror, i cili llogaritet duke ndarë numrin e votave të vlefshme me 250, sa janë vendet deputetësh në Kuvendin e Serbisë.

Cilat janë 18 listat zgjedhore?

Në zgjedhje janë shpallur listat e mëposhtme:

1. „Aleksandar Vuçiç – Serbia e Bashkuar“, koalicion i udhëhequr nga Partia Progresive Serbe.
2. „Ivica Daçiç – Faktor i stabilitetit“, koalicion i SPS, JS, Partisë Socialdemokrate të Serbisë dhe të Gjelbërve të Serbisë.
3. „Lista Studentore – Studentët fitojnë“.
4. „Rasim Ljajiç – SDP/CDP Njerëzor“, koalicion rreth SDP dhe CDP, me status liste pakice.
5. „Bashkimi i hungarezëve të Vojvodinës – dr. Balint Pastor“, listë pakice.
6. „Usame Zukorliç – Lëvizja për bashkim“, listë pakice.
7. „Partia Ruse Serbi në BRICS – Slobodan Nikoliç“, listë pakice.
8. „E djathta autentike – dr. Miloš Jovanoviç – DSS e re – Monarkistët“, me parti dhe lëvizje të djathta dhe monarkiste.
9. „Serbia Evropiane“, koalicion ku janë Marinika Tepiq, Zdravko Ponoš, Partia për Liri dhe Drejtësi, Serbia Qendër – Zemra dhe organizata të tjera.
10. „SDA Sanxhak – Kujdestarët e Sanxhakut“, listë pakice.
11. „Bogoljub Kariç – Lëvizja e fuqisë së Serbisë – BK“.
12. „Partia Liberale e Gjelbër – për një Serbi të lirë dhe më të pastër“.
13. „Zgjedh drejtësi – zgjedh të ardhmen“, koalicion me status liste pakice.
14. „Partia e unitetit ruso-serb – Rusët dhe serbët janë vëllezër përgjithmonë“, listë pakice.
15. „Tato, kjo është për ty – Petar Gjuriç, kryeministër i Serbisë“.
16. „Vladimir Gajiç – Alternativa për Serbinë“, koalicion i Partisë Popullore dhe Bunt – Serbia e Drejtë.
17. „Koalicioni shqiptar“, me status liste pakice kombëtare.
18. „Nëna Serbia – Gruda“, me status liste pakice kombëtare.

Votimi jashtë vendit në të njëjtën kohë me Serbinë

Një nga risitë kryesore është ndryshimi i orarit të hapjes së vendvotimeve jashtë vendit. Sipas CESID, qëllimi është të parandalohet publikimi i parakohshëm i rezultateve të votimit në diasporë, para përfundimit të votimit në Serbi.

Sipas zonës kohore, votimi do të zhvillohet në orare lokale të ndryshme. Në Çikago do të fillojë në orën 1 pas mesnatës, ndërsa në Uashington, Nju Jork dhe Kanada në orën 2. Në Australi do të zgjasë nga ora 17 më 25 tetor deri në orën 6 të mëngjesit të ditës së ardhshme, në Zelandën e Re nga ora 19 deri në 8, dhe në Kinë nga ora 14 deri në 3 pas mesnatës.

Për personat që vuajnë dënim me burg janë parashikuar 29 vendvotime, ndërsa anëtarët e ushtrisë do të votojnë në 28 vende. Për votuesit nga Kosova dhe Metohija janë përcaktuar 60 vendvotime në Rashkë, Tutin, Vranjë dhe Kurshumli.

Material zgjedhor në 29 variante gjuhësore

Materiali zgjedhor është përgatitur në 29 variante gjuhësore dhe paketuar në 11.500 pako. Fletëvotimet në gjuhën serbe janë shtypur në format A4, ato dygjuhëshe dhe trgjuhëshe në A3, ndërsa ato me katër dhe pesë gjuhë në format A2.

Dërgesa fillimisht u organizua për vendvotimet jashtë vendit, pastaj për qytetet dhe komunat në Serbi.

Sipas Zyrës për IT dhe e-qeverisje, platforma digjitale për verifikimin e listës unike të votuesve i krahason të dhënat me regjistrat e vendbanimit të Ministrisë së Punëve të Brendshme dhe librat amë. Analiza me prerje nga 1 shtatori tregoi përputhje prej të paktën 98 për qind. Në projektin pilot në Sevojno, devijimi u reduktua në një votues, njoftoi Zyra.

Qytetarët mund të kontrollojnë regjistrimin e tyre në listën e votuesve dhe vendvotimin përmes portalit upit.birackispisak.gov.rs, duke futur numrin personal dhe numrin e kartës së identitetit.

Vëzhgues ndërkombëtarë do të ndjekin procesin zgjedhor

Zgjedhjet do të ndiqen nga një mision ndërkombëtar vëzhgues. Një delegacion prej 20 anëtarësh të Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës, i udhëhequr nga Pierre Fassino, qëndron në Serbi nga 23 deri më 26 tetor, së bashku me vëzhgues nga Asambleja Parlamentare e OSBE-së, Parlamenti Evropian dhe Zyra për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (ODIHR).

Delegacionin e Parlamentit Evropian do ta udhëheqë eurodeputeti Andreas Shider. Ai deklaroi se misioni vëzhgues do të punojë në përputhje me rregullat në fuqi, standardet ndërkombëtare dhe kodin e sjelljes për vëzhguesit ndërkombëtarë të zgjedhjeve.

Shider paralajmëroi se rezultatet e punës së misionit do të prezantohen në një konferencë për shtyp më 26 tetor.

Shërbime të shtuar në prokurori

Prokuroria e Lartë Publike në Beograd dhe gjashtë prokurori themelore do të organizojnë shërbime të shtuar 24-orëshe me nga dy deri në tre prokurorë nga 25 tetori deri më 5 nëntor.

Qëllimi është veprimi i shpejtë ndaj ankesave për shkelje të të drejtave zgjedhore ose shkelje të rendit publik.

Prokuroria i bëri thirrje qytetarëve të heqin dorë nga dhuna, duke theksuar se tubimet paqësore lejohen sipas ligjit.