Kos: Nuk do të ketë më Viktor Orban, BE planifikon një periudhë prove për anëtarët e rinj

Komisioni Evropian dëshiron të parandalojë përsëritjen e rastit të Viktor Orbanit mes anëtarëve të ardhshëm të Bashkimit Evropian, ndërsa përgatit plane për zgjerimin e bllokut drejt lindjes së Evropës në vitet e ardhshme, shkruan Guardian.

Komisionerja për zgjerimin e BE-së, Marta Kos, prezantoi propozime për mekanizma të veçantë mbrojtës që duhet të mbrojnë Unionin nga liderë që mund të shkelin vlerat demokratike dhe të bllokojnë marrjen e vendimeve.

"Nuk do të ketë më Viktor Orban. Na duhen mekanizma më të shpejtë se vetëm neni shtatë nëse anëtarët e rinj shkelin sundimin e ligjit, demokracinë ose vlerat tona", tha Kos.

Sipas planeve që prezantoi, çdo anëtar i ri i BE-së do të ishte subjekt i një periudhe prove prej 15 vjetësh. Gjatë kësaj periudhe, shtetit mund t'i pezullohen të drejtat e votës ose t'i refuzohen fondet nga BE-ja nëse shkel vlerat themelore demokratike ose parimin e bashkëpunimit të sinqertë me Unionin, shkruan media.

Futja e këtyre masave do të kërkonte miratimin e vendeve anëtare të BE-së.

Neni shtatë i Marrëveshjes për Bashkimin Evropian u jep vendeve anëtare të drejtën të heqin të drejtën e votës një shteti që kryen "shkelje serioze dhe të vazhdueshme" të vlerave demokratike. Megjithatë, kjo masë si zgjidhje e fundit nuk është aktivizuar kurrë, pavarësisht debatimeve të gjata për rënien e demokracisë në Poloni dhe Hungari nën qeveritë e mëparshme.

Sanksioni përfundimtar nuk u dha kryesisht sepse dy aleatët nga Europa Qendrore përdorën të drejtën e tyre të vetos për të mbrojtur njëri-tjetrin.

Sipas propozimeve të reja, pragun për pezullimin e të drejtës së votës ose për vendosjen e ndëshkimeve të tjera për shkelje të standardeve demokratike do ta kishte më të ulët.
"Kjo është një lajm i shkëlqyer dhe një mesazh i rëndësishëm për qytetarët në vendet që janë më skeptikë ndaj zgjerimit, sepse kemi një kornizë shumë të fortë edhe nëse diçka shkon keq pas zgjerimit", tha një funksionar i BE-së.

Megjithatë, funksionarët pranuan se mekanizmi i mbrojtjes me kohë të kufizuar në fund do të skadojë.

"Nëse kjo mbrojtje do të ishte e pakufizuar, do të përfundonim në një situatë ku do të kishim anëtarë të klasës së parë dhe të klasës së dytë", tha Kos.

Thirrja për mekanizma më të rreptë mbrojtës vjen në një kohë të një momentumi të ri në procesin e zgjerimit të BE-së. Mali i Zi, Shqipëria, Moldavia dhe Ukraina u dalluan si kandidatët kryesorë.

27 vendet ekzistuese anëtare të BE-së duhet të miratojnë njëzëri pranimin e anëtarëve të rinj, ndërsa skepticizmi ndaj zgjerimit është veçanërisht i shprehur tek votuesit në Francë dhe Çeki.

Megjithatë, Kos tha se beson se zgjerimi është politikisht i mundshëm.

"Vendet anëtare gjithashtu kuptojnë se çfarë është në lojë", tha ajo, duke treguar për luftën për ndikim në Evropën Lindore dhe në Ballkan. Ajo i quajti Rusinë dhe Kinën "fuqi të jashtme destabilizuese që duan të fitojnë kandidatë tanë".

Duke përshkruar zgjerimin si "interesin tonë strategjik", Kos tha: "Nëse nuk jemi në gjendje të integrojmë fqinjësinë tonë, dikush tjetër do të vijë dhe do t'i armatosë kundër nesh".