Komisioni për mbrojtjen nga diskriminimi: Gruaja nuk është nënpunëse e burrit, as jeta e saj nuk varet nga leja e tij

Komisioni për parandalimin dhe mbrojtjen nga diskriminimi shpreh shqetësim serioz dhe dënon qëndrimet publike, veçanërisht ato të shprehura nga personalitete publike, me të cilat promovohet një perceptim stereotipik i rolit të gruas në shoqëri dhe relativizohet dhuna në marrëdhëniet partneriale dhe familjare.

"Marrëdhëniet e dëmtuara në familje nuk mund dhe nuk duhet të jenë shkak apo justifikim për dhunë. Marrëdhëniet midis bashkëshortëve bazohen në barazi, respekt të ndërsjellë dhe ndihmë reciproke, jo në marrëdhënie mbizotërimi, kontrolli apo nënpunësie. Kjo del qartë nga neni 6 i Ligjit për familjen. Këto mesazhe nxisin dhe forcojnë stereotipe gjinore sipas të cilave gruaja është në pozitë nënpunëse, ndërsa burri ka të drejtë të vendosë, të kontrollojë dhe të menaxhojë jetën e saj. Gruaja nuk është personi i cili liria, dinjiteti dhe zgjedhjet jetësore varen nga leja apo mbikëqyrja e bashkëshortit, partnerit apo ndonjë personi tjetër. Martesa, as thirrja në vlerat tradicionale, nuk mund të jenë justifikim për kontroll, poshtërim apo dhunë", thonë nga Komisioni.

Komisioni, brenda mandatit të tij ligjor, i kushton vëmendje të veçantë parandalimit dhe mbrojtjes nga seksizmi, mizogjinia dhe stereotipet gjinore. Këto dukuri nuk duhet të trajtohen vetëm si qëndrime individuale apo mendime personale. Përsëritja dhe forcimi i tyre në hapësirën publike dhe mediatike mund të kontribuojë në normalizimin e praktikave diskriminuese dhe mbajtjen e marrëdhënieve të pabarabarta të pushtetit.
Stereotipet gjinore manifestohet përmes gjuhës, imazheve, komenteve, shakasë, cilësimeve fyese dhe narrativave publike me të cilat gruaja paraqitet si më pak e vlefshme, më pak kompetente ose shoqërisht e paplotësuar nëse nuk përshtatet me rolet tradicionalisht të imponuara të bashkëshortes, nënës apo kujdestares. Veçanërisht shqetësuese është fakti që në mjedisin digjital këto mesazhe përhapen shpejt, përsëriten dhe forcohen, duke arritur tek një rreth i gjerë njerëzish.

Komisioni thekson se stereotipet gjinore nuk janë vetëm paragjykime të izoluar apo qëndrime individuale. Kur ato inkorporohen dhe riprodhohen përmes normave shoqërore, praktikave familjare dhe institucionale, mediave, arsimit, tregut të punës dhe politikave publike, ato bëhen nxitës strukturorë të diskriminimit. Në këtë mënyrë mbahen marrëdhëniet e pabarabarta të pushtetit dhe kufizohet realizimi i barazisë faktike të grave. Ky qasje është në përputhje me kuptimin transformues të barazisë gjinore të përcaktuar në Konventën për eliminimin e të gjitha formave të diskriminimit ndaj grave (CEDAW) dhe rekomandimet e përgjithshme relevante të Komitetit të CEDAW.

Edhe pse liria e shprehjes mbron edhe debatet publike provokuese, ajo nuk është e drejtë absolute. Kur shprehja lidhur me gjininë ose gjinoren ka për qëllim ose pasojë dëmtimin e dinjitetit të personit dhe krijimin e një mjedisi poshtërues, armiqësor apo fyese, mund të lindë pyetja për ekzistencën e ngacmimit, sipas Ligjit për parandalimin dhe mbrojtjen nga diskriminimi.

Komisioni i fton personalitetet publike, mbajtësit e funksioneve publike, mediat dhe të gjithë pjesëmarrësit në komunikimin publik të tregojnë përgjegjësi dhe të kundërshtojnë pa ekuivok seksizmin, mizogjininë dhe çdo përpjekje për justifikim ose relativizim të dhunës me bazë gjinore.
Shtohet se është e nevojshme një ndryshim thelbësor i perceptimeve shoqërore dhe braktisja e kuptimeve tradicionale për gruan si nënpunëse dhe e varur nga vullneti i të tjerëve. Gruaja është person i barabartë me të drejtë zgjedhjeje të lirë, integritet personal, dinjitet dhe pjesëmarrje të plotë në të gjitha fushat e jetës shoqërore.

Barazia nuk është çështje e miratimit të dikujt, dhe dinjiteti i gruas nuk është objekt i kontrollit të askujt.