VIDEO: Google priti 250.000 pemë në Finlandë për ndërtimin e një qendre të të dhënave

Në vendin ku deri para disa muajsh kishte pyll, tani shtrihet një sipërfaqe e madhe me baltë. Në 330 hektarë tokë pranë vendit Muhos, në veri të Finlandës, rriteshin rreth 250.000 pemë.

Pas prerjes së paligjshme të gjithë pyllit nga Google për ndërtimin e një qendre të të dhënave, kanë mbetur vetëm shenja nga makineritë ndërtimore, pellgje dhe grumbuj toke, rrënjësh dhe degësh. Banorët lokalë thonë se uji kafe nga kantieri tani derdhet në një përrua që lidhet me lumin Oulujoki, shkruan britaniku "Guardian", transmetoi "Index".

"Kjo shtrihet deri në pafundësi", thotë Mari Anala, ekologe nga Shoqata Finlandeze për Mbrojtjen e Natyrës (SLL), ndërsa nga skaji i pronës shikon pamje të pyllit të mëparshëm të realizuara me dron.

Me 145 qendra të reja të të dhënave në faza të ndryshme planifikimi, Finlanda është bërë një qendër e valës së re të zgjerimit të kompanive teknologjike. Vendi është tërheqës për shkak të stabilitetit gjeopolitik dhe gjeologjik, sipërfaqeve të mëdha tokësore dhe klimës së ftohtë, e cila mundëson kursime të konsiderueshme energjie për ftohje.

Punimet ndaluan, filloi debat kombëtar

Më fillim të tetorit, Agjencia Finlandeze për Leje dhe Mbikëqyrje (LVV) i urdhëroi Google-it të ndalojë përkohësisht punimet në Muhos dhe në një vend tjetër në fshatin Otanmäki, rreth njëqind kilometra në juglindje.

Arsyeja ishte se kompania nuk kishte kryer vlerësimet e detyrueshme të ndikimit në mjedis para prerjes së pyjeve.

Lajmi shkaktoi reagime të ashpra në publik dhe hapi një debat kombëtar për rolin e Finlandës në garën globale për ndërtimin e infrastrukturës për inteligjencën artificiale.

Java e kaluar, drejtori i Google për Finlandën, Anti Järvinen, kërkoi falje për prerjen, por pretendoi se kompania veproi "sipas kuptimit më të mirë të ligjeve që kishim në atë kohë".

Vendndodhjet Muhos dhe Otanmäki janë pjesë e projektit infrastrukturor të Google për inteligjencën artificiale, me vlerë 13 miliardë euro. Projektin e kritikoi edhe presidenti amerikan Donald Trump, i cili preferon që këto qendra të ndërtohen në SHBA dhe publikisht i bëri thirrje kompanisë të rishikojë vendimin.

Bëhet fjalë për projektin më të madh të këtij lloji në historinë e Finlandës

Qeveria finlandeze, e cila po zbatojnë shkurtime të rrepta buxhetore, ka nxitur këtë investim. Kryeministri Petteri Orpo muajin e kaluar, gjatë njoftimit të planeve të Google, deklaroi se tërheqja e investimeve është "prioritet kryesor" dhe se "vlera e ekonomisë së bazuar në të dhëna tejkalon investimet direkte".

Ai tha se marrëveshja me Google do të sjellë përfitime të qëndrueshme për të dyja palët.

"Arroganca e pastër"

Sidoqoftë, zbulimet për shkeljet e Google shkaktuan shqetësim për ndikimin e këtyre projekteve në komunitetet lokale, çmimet e energjisë dhe mjedisin në Finlandë.

Çështja e qendrave të të dhënave pritet të bëhet një nga temat kryesore në zgjedhjet e prillit.

Përveç 250.000 pemëve të prerë në Muhos, Mari Anala vlerëson se në Otanmäki janë prerë edhe 150.000 pemë. Duke qenë se prerja ishte e paligjshme, ajo thekson se drurët nga ato vende nuk duhet të shiten në ndërmarrjet për përpunimin e drurit.

Më shumë se 93.000 njerëz kanë nënshkruar një peticion që kërkon rregullim më të rreptë të qendrave të të dhënave dhe kompensim për komunitetet lokale për dëmin ndaj mjedisit.

Pas skandalit, kryeministri Orpo përshkroi ngjarjet në Muhos si "një dush i ftohtë".

Hanna Halmenpää, kryetare e bordit të Shoqatës Finlandeze për Mbrojtjen e Natyrës, tha se nuk mund të besonte kur mësoi për shkeljen e ligjit nga ana e Google.

"Fillimisht mendova se nuk ishte e vërtetë. Nuk kam dëgjuar kurrë që një kompani në Finlandë të ketë bërë diçka të tillë", tha ajo.

Sipas saj, Google ka përdorur një sistem që në masë të madhe bazohet në besim.

"Ata morën një sipërfaqe të madhe toke dhe thjesht filluan të presin. Kjo është arrogancë e pastër dhe është e pabesueshme", shtoi ajo.

Halmenpää thotë se shpejtësia me të cilën po zhvillohen punimet ka tronditur vendin.

"Shumë njerëz thjesht shikojnë lajmet dhe pyesin: Çfarë po ndodh? Çfarë mund të bëjmë? Dhe a duhet të pranojmë të gjitha këto projekte për qendra të të dhënave në Finlandë?"

Përfitim minimal për Finlandën

Jussi Kangasharju, drejtues i Departamentit të Shkencave Kompjuterike në Universitetin e Helsinkit, thotë se qendrat e të dhënave hapin një numër të kufizuar vendesh pune, që mund të nxisë ekonominë lokale, por përfitimet në nivel kombëtar janë minimale.

"Në fakt, Finlanda nuk përfiton aspak nga kjo. Janë kompani ndërkombëtare që shërbejnë klientë ndërkombëtarë, dhe shumë pak nga tatimi mbi fitimin mbetet në Finlandë. Në fund të fundit, qendrat e të dhënave sjellin shumë pak përfitim për këdo, përveç operatorit vetë", shpjegoi ai.

Ekzistojnë edhe thirrje për krijimin e një organi të centralizuar që do të koordinonte ndërtimin e qendrave të të dhënave, në vend që shumica e vendimeve t'u lihet komunave, të cilat shpesh i japin përparësi nevojave lokale të menjëhershme.

Në Muhos dhe Otanmäki ka banorë që mbështesin projektet për shkak të vendeve të punës dhe të ardhurave nga taksat mbi tokën. Megjithatë, shumë mendojnë se autoritetet lokale i kanë tradhtuar.

Anti Jakonen nga Muhos është kundër mënyrës se si u krye prerja.

"U bë në mënyrë të gabuar. Në mënyrë amerikane. Pa asnjë kuptim", tha ai.

Ish sipërmarrësi dhe peshkatar dëshiron që "Google" të kompensojë dëmin duke ndihmuar në rivendosjen e popullatës lokale të salmonëve, e cila u shkatërrua para disa dekadash për shkak të ndërtimit të hidrocentraleve.

Ujku në fshat dhe frika nga Rusia

Në Otanmäki ndjehet fort dëmtimi i natyrës dhe jeta e përditshme e banorëve.

Ani Ranta (53), e cila familjarisht jeton aty për breza, thotë se pas prerjes së pyllit ujqërit filluan të vijnë në fshat.

Pylli i qetë tani është zëvendësuar me zhurmën e kantierit të Google.

"Ujku filloi të vijë në fshat sepse të gjitha kafshët e egra u larguan nga pylli. U larguan. Më shqetëson edhe zhurma nga qendrat e të dhënave, sepse toka këtu është shkëmbore. Edhe kur qëndrojmë këtu dhe flasim, ndjen si të qëndrosh mbi një tambur", tha ajo.

Për shkak të kundërshtimit të projektit të Google, Ranta po mendon të zhvendoset.

Ajo frikësohet se qendra e të dhënave mund ta bëjë fshatin një objektiv për Rusinë, me të cilën Finlanda ka një kufi të gjatë.

"Nuk i dua këtu. Nuk i dua aspak në Finlandë. Nuk më pëlqen e gjithë ideja për inteligjencën artificiale dhe mënyra se si po ndryshon bota. Gjithçka po ndodh shumë shpejt", tha ajo.

Babai i saj, Penti Korhonen, një udhëheqës i pensionuar natyre, thotë se uji në përrua u bë kafe pas shkatërrimit të pyllit.

"Në Finlandë nuk ka nevojë për qendra të të dhënave. Absolutisht aspak", tha ai.

Vesa Hiriläinen, kryetare e degës lokale të Shoqatës Finlandeze për Mbrojtjen e Natyrës, theksoi se zogjtë trokrerë që kishin fole në pyll janë dëbuar nga habitatet e tyre.

"Të gjithë ne që merremi me mbrojtjen e natyrës jemi shumë të shqetësuar për situatën politike në Finlandë. Pyes veten pse duhet të sakrifikojmë kaq shumë nga natyra jonë. Dorëzohen shumë lehtë për gjithçka", tha biologu.

Sidoqoftë, ai shton se kupton pse autoritetet përpiqen të tërheqin investime dhe vende pune të reja, duke pasur parasysh se popullsia në rajon po plaket.

"Të rinjtë shkojnë në Helsinki, Berlin dhe Paris. Kanë mbetur shumë pak njerëz. Duhet të sakrifikojmë", shtoi ai.

Google njofton mbjelljen e 130 hektarëve pyll

Veli-Matti Uski, drejtor i përgjithshëm në Ministrinë finlandeze të Mjedisit, deklaroi se qeveria po ndjek zhvillimin e sektorit të qendrave të të dhënave dhe zbatimin e ligjeve dhe është e gatshme të propozojë ndryshime ligjore nëse është e nevojshme.

Google njoftoi se po punon për mbrojtjen e cilësisë së ujit në Muhos dhe planifikon të mbjellë pemë në një sipërfaqe prej 130 hektarësh.

Aktivistët për mbrojtjen e natyrës mendojnë se kjo është e pamjaftueshme krahasuar me dëmin e shkaktuar nga prerja.

Një zëdhënës i kompanisë tha:

"Në Finlandë punojmë prej 15 vitesh dhe gjithmonë kemi synuar të përmbushim ose tejkalojmë të gjitha kërkesat lidhur me planifikimin urbanistik, mjedisin, shëndetin dhe sigurinë.

Pas marrjes së njoftimeve nga Agjencia Finlandeze për Leje dhe Mbikëqyrje më 6 tetor, ndaluam punimet përgatitore në Muhos dhe Kajaani, ku ndodhet vendndodhja Otanmäki, dhe dërguam një përgjigje zyrtare që e konfirmon këtë.

Do të respektojmë plotësisht kërkesat e agjencisë dhe mezi presim të vazhdojmë dialogun aktiv dhe të hapur me të gjitha autoritetet përkatëse, me qëllim forcimin e partneritetit tonë me Finlandën dhe organizatat lokale", thanë nga Google.