Ushqimi që shpesh e hamë për mëngjes mund të ulë rrezikun nga demenca

Sipas raportit të vitit 2024 për parandalimin, ndërhyrjet dhe kujdesin e demencës, madje gjysma e të gjitha rasteve të demencës mund të parandalohet duke ndryshuar disa faktorë rreziku.

Strategjitë e parandalimit, si aktiviteti fizik, kontrolli i diabetit dhe kufizimi i konsumit të alkoolit, mund të ndihmojnë në parandalimin e rënies njohëse, raporton „Eatingwell“.

Një faktor tjetër i rëndësishëm është ajo që hani. Kur shumica e njerëzve mendojnë për ushqim që mbron trurin, gjëja e parë që u vjen në mendje janë arrat dhe salmoni. Megjithatë, ekziston një ushqim i zakonshëm për të cilin ndoshta nënvlerësoni rëndësinë për shëndetin e trurit – vezët.

„Studimet vëzhguese kanë treguar se zakoni i të ngrënit të vezëve një herë në javë lidhet me një rrezik të reduktuar të demencës së shkaktuar nga sëmundja e Alzheimer-it, që studiuesit kryesisht e atribuojnë përmbajtjes së kolinës në vezë“, thotë Megi Mun, nutricioniste.

Ato janë të pasura me kolinë
Vezët janë një nga burimet më të mira dietike të kolinës, një lëndë ushqyese e nevojshme për shëndetin e trurit.

„Vezët sigurojnë kolinë, e cila është një komponent i domosdoshëm i acetilkolinës, një neurotransmetues pa të cilin do të na ishte më e vështirë të përqendrohemi, të mësojmë ose të kujtojmë“, thotë Mun.

Fakti që kolina është komponent i acetilkolinës është shumë i rëndësishëm.

„Acetilkolina përfshihet në kujtesën punuese, formimin e kujtimeve afatgjata dhe rikujtimin“, shpjegon Mun.

Hulumtimet tregojnë se njerëzit që hanë më shumë kolinë kanë kujtesë më të mirë verbale dhe vizuale. Një studim popullor me mbi 12,000 pjesëmarrës tregoi se marrja e moderuar e kolinës lidhet me një probabilitet më të ulët për zhvillimin e demencës.

Ato janë burim i karotenoideve
Vezët gjithashtu përmbajnë karotenoide, një grup antioksidantësh që mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut nga demenca.

Karotenoidet gjenden në të verdhën e vezës. Në fakt, ato janë ato që i japin të verdhës ngjyrën karakteristike të pasur të verdhë dhe portokalli.

Për një mëngjes të shëndetshëm për trurin, përpiquni të bëni një omëletë me vezë dhe ushqime të tjera të pasura me karotenoide si specat, spinaqi dhe domatet.

Ato përmbajnë triptofan
Proteinave të vezëve nuk u rëndësi vetëm për ndërtimin e muskujve – ato gjithashtu ndihmojnë në ruajtjen e shëndetit të trurit.

Proteinave të vezëve janë veçanërisht të pasura me aminoacidin triptofan, i cili merr pjesë në rregullimin e humorit dhe funksioneve njohëse.

Triptofani gjithashtu ndihmon në rregullimin e gjumit, që është një përfitim tjetër kur bëhet fjalë për parandalimin e demencës.

Ushqime të tjera që mbështesin shëndetin e trurit
Vezët nuk janë ushqimi i vetëm që mund të ndihmojë në uljen e rrezikut nga demenca.

Ushqimet e mëposhtme janë pjesë e dietës MIND – një kombinim i dietës mesdhetare dhe DASH – e cila lidhet me një rrezik më të ulët të demencës dhe sëmundjes së Alzheimer-it.

– Perime me gjethe të gjelbërta. „Perimet me gjethe të gjelbërta janë një nga ushqimet më të rëndësishme për trurin. Shumë studime i kanë lidhur ato me funksion më të mirë të trurit dhe rrezik të reduktuar të rënies njohëse dhe demencës“, thotë Mun.

– Boronicat. Ngjyra e tyre karakteristike blu vjen nga antioksidantët e quajtur antocianinë. „Ato hyjnë në qarkullimin e gjakut dhe ndihmojnë në luftimin e inflamacionit dhe toksinave ndaj të cilave jemi të ekspozuar çdo ditë“, thotë Brijana Rimer, magjistre e shkencave mjekësore, specialiste e kujdesit rutinë dhe infermiere. Hulumtimet tregojnë se konsumimi i rregullt i boronicave mund të ulë rrezikun e demencës, veçanërisht tek njerëzit në moshë të mesme që janë të ekspozuar ndaj një rreziku të shtuar. Ekspertët rekomandojnë konsumimin e boronicave dhe frutave të tjera të pyllit dy deri në pesë herë në javë. Ato janë një shtesë e shkëlqyer për snacks, jogurt, tërshërë, puding chia ose sallata.

– Arrat. Arrat përmbajnë acid yndyror omega-3 me origjinë bimore, acid alfa-linolenik (ALA), i cili mund të mbështesë shëndetin e trurit. „ALA mbështet zhvillimin e qelizave të reja të trurit dhe mundëson komunikim të pandërprerë midis neuroneve në tru“, thotë Rimer. Arrat gjithashtu mund të parandalojnë akumulimin e beta-amiloidit, një proteinë që lidhet me zhvillimin e sëmundjes së Alzheimer-it. Përpiquni t’i shtoni në një përzierje me arra dhe fruta të thata, përzieni në pesto ose grijini dhe përdorini si mbulesë për salmon.