Në një fshat italian me 2.000 banorë, gratë jetojnë jashtëzakonisht gjatë: ende askush nuk e di pse

Një studim i ri ka treguar se gratë në një fshat malor në zemër të Sardinisë jetojnë jashtëzakonisht gjatë. Qyteti Bolotana, i cili ndodhet rreth 110 kilometra larg zonës së njohur sardineze "Zona Blu" të gjatë jetës, mund të jetë një vatër e re e këtij lloji.

Hulumtimi i publikuar në revistën Frontiers in Aging zbuloi se gratë në Bolotana kanë një jetëgjatësi statistikisht më të gjatë, transmeton "Science Alert".

Gratë në këtë fshat kanë pothuajse 14 përqind shanse të arrijnë moshën 100 vjeç.
Analiza e të dhënave demografike nga viti 2021 deri në 2025 tregon se një grua 70-vjeçare në Bolotana mund të presë të jetojë mesatarisht edhe 20,85 vjet. Për krahasim, në provincën Nuoro – ku ndodhet Bolotana – kjo mesatare është 18,61 vjet; për Sardininë në tërësi është 18,4 vjet; dhe për Italinë – 18,06 vjet.

Të dhënat për probabilitetin që një grua 70-vjeçare nga Bolotana të arrijë 100 vjet janë edhe më mbresëlënëse. Ai është 13,83 përqind, ndërsa në provincën Nuoro është 4,33 përqind, në Sardini 4,43 përqind, dhe në Itali në tërësi – vetëm 3,54 përqind.

Hulumtuesit kanë llogaritur se probabiliteti që një grua 70-vjeçare nga Bolotana të jetojë 100 vjet është trefish më i madh se ai i grave në SHBA. Sa i përket jetëgjatësisë dhe shanseve për të arritur moshën 100 vjeç, gratë në Bolotana renditen ndër më të mirat në botë, menjëherë pas Hong Kongut. "Këto gra ndoshta kanë jetëgjatësinë më të gjatë në botë."
Epidemiologu dhe bashkëautor i studimit, S. Jay Olshanski nga Universiteti i Illinois në Çikago, beson se kjo popullatë femërore ka jetëgjatësinë më të gjatë në botë – ose të paktën bën pjesë në ato me jetëgjatësinë më të gjatë. "Nëse mund të identifikojmë karakteristikat që qëndrojnë pas kësaj jetëgjatësie dhe t'i ndihmojmë njerëzit t'i adoptojnë, pjesa tjetër e botës mund të përfitojë nga kuptimi i vlerave që kultivojnë këto komunitete", tha ai.

Edhe burrat kanë shanse dukshëm më të mëdha për të jetuar 100 vjet.
Edhe burrat në Bolotana janë jetëgjatë, megjithëse trendi tek ata nuk është aq i shprehur. Një burrë 70-vjeçar në Bolotana mund të presë të jetojë mesatarisht edhe 16,02 vjet – pak më shumë se mesatarja italiane prej 15,48 vjetësh.

Sidoqoftë, shanset e tyre për të arritur 100 vjet janë dukshëm më të mëdha se ato të italianëve të tjerë. Probabiliteti i vlerësuar është 4,92 përqind, që është më shumë se trefishi i mesatares kombëtare prej 1,41 përqind.

Por ekziston një vërejtje e rëndësishme: të dhënat e mëparshme tregojnë një pamje tjetër.
Autorët e studimit theksojnë se, për shkak të popullsisë së vogël në Bolotana, rezultatet janë shumë të ndjeshme ndaj ndryshimeve gjatë periudhës së vëzhguar. Për shembull, në analizën e periudhës 2015 deri 2019, probabiliteti i vlerësuar që gratë 70-vjeçare të arrijnë 100 vjet ishte vetëm 1,46 përqind – shumë më pak se 13,83 përqind e regjistruar për periudhën 2021–2025.

Në atë kohë, pritshmëria e mbetur e jetës për gratë 70-vjeçare ishte 18,3 vjet, që megjithatë ishte mbi mesataren kombëtare.

Cila është sekreti i jetës së gjatë? Shkencëtarët kanë disa teori.
Ende nuk dihet saktësisht se çfarë u mundëson grave nga Bolotana të jetojnë kaq gjatë. Hulumtuesit theksojnë se përcaktimi i shkaqeve nuk ishte qëllim i kësaj analize demografike, por besojnë se studimet e ardhshme duhet të eksplorojnë faktorët potencialë biologjikë, si dhe zakonet që lidhen me stilin e jetës dhe rrethanat sociale.

Në punimin e tyre, ata përmendin se "disa mekanizma mund të kontribuojnë në avantazhin e shprehur të jetëgjatësisë tek gratë, duke përfshirë trashëgiminë gjenetike, zakonet ushqimore, aktivitetin fizik, mbështetjen familjare, kohezionin social dhe aksesin në kujdesin shëndetësor".

Edhe mjedisi mund të luajë një rol. Olshanski vë në dukje se banorët jetojnë në një terren të pjerrët dhe kodrinor, kultivojnë vetë pjesën më të madhe të ushqimit dhe rrallë përballen me izolim social.

"Është një komunitet me lidhje të forta ndërpersonale, ku njerëzit kujdesen për njëri-tjetrin. Ata kryesisht ecin këmbë, në vend që të përdorin makina", thotë Olshanski.

Fshati ka një popullsi pak më shumë se 2.000 banorë.
Shkencëtarët u interesuan për Bolotana – e cila në kohën e studimit kishte 2.266 banorë – për shkak të numrit të jashtëzakonshëm të qindvjeçarëve.

Olshanski shton se vendi ka regjistra historikë jashtëzakonisht të mirëmbajtur, që mundësojnë verifikim të saktë të moshës së banorëve.

"Regjistrat komunalë dhe kishtarë datojnë disa shekuj më parë, kështu që mundëm të konfirmonim pavarësisht moshën. Mund të verifikojmë të dhënat për çdo person që ka jetuar më shumë se 100 vjet. Nuk ka asnjë dyshim për këtë", tha ai.

A mund të zbulojnë banorët e këtij fshati sekretin e jetës së gjatë?
Kontributi i saktë i secilit nga këta faktorë në jetëgjatësi mbetet për t'u përcaktuar. Megjithatë, tani që Bolotana ka tërhequr vëmendjen e studiuesve, pritet të bëhet objekt i studimeve të mëtejshme.

"Tani e dimë se në Bolotana po ndodh diçka e jashtëzakonshme", thotë bashkëautori i studimit dhe studiuesi Dan Butner, themelues i "Blue Zones" (Zonat Blu).

"Hapi tjetër është të kuptojmë pse është kështu dhe nëse këto njohuri mund t'u ndihmojnë njerëzve në vende të tjera të jetojnë më gjatë dhe më shëndetshëm."