Kërcënimi më i rrezikshëm i Amerikës për Ukrainën deri më tani: „U telefonojnë Kievit… U telefonojnë të gjithë në Evropë“
Administrata e Donald Trump paralajmëroi Ukrainën dhe aleatët e saj evropianë se SHBA mund të ndërpresë shkëmbimin e të dhënave të inteligjencës dhe blerjen evropiane të armëve amerikane për Ukrainën. Kushti është që Kievi të ndalojë sulmet me rreze të gjatë ndaj kapaciteteve energjetike ruse. Këtë informacion për CNN e konfirmuan dy zyrtarë evropianë.
Gjatë fundjavës, Departamenti i Shtetit dhe Pentagoni dërguan paralajmërime për zyrtarët ukrainas dhe evropianë, ndërsa ushtria amerikane hyri në kontakt direkt me komandantët në Ukrainë.
Një burim tjetër i njohur me situatën konfirmoi se SHBA kanë kërcënuar se do të ndërpresin shkëmbimin e të dhënave të inteligjencës. "Financial Times" ishte i pari që raportoi për kërcënimet për ndërprerjen e bashkëpunimit dhe blerjes së armëve. "U telefonojnë Kievit… U telefonojnë të gjithë në Evropë", deklaroi një nga zyrtarët që mori një thirrje nga Departamenti i Mbrojtjes së SHBA-së.
Pasqyrë e ultimatumit amerikan
Kërcënimet vijnë në një moment kur presidenti Donald Trump është jashtëzakonisht i pakënaqur me presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky për shkak të sulmeve ndaj rafinerive ruse. Trump prej kohësh mendon se lufta midis Ukrainës dhe Rusisë është përgjegjëse për rritjen e çmimeve të naftës dizel në tregun botëror dhe kërkon nga të dyja palët të ndalojnë sulmet ndaj kapaciteteve energjetike. Për çmimet e larta ka ndikuar edhe konflikti amerikan me Iranin.
Më parë gjatë javës, Trump njoftoi se Rusia dhe Ukraina janë marrë vesh për atë që ai e quajti "armëpushim energjetik". Një burim i afërt me Zelensky pretendon se ky zhvillim ishte një surprizë. "Ukraina mbështet armëpushimin dhe është e rëndësishme që edhe Rusia ta mbështesë. Po presim detajet nga ana amerikane", shkroi Zelensky në rrjetin "X" pas njoftimit të Trump.
Çfarë do të thotë ndërprerja e ndihmës për Kievin
Një zyrtar evropian i tha CNN se shkëmbimi i të dhënave të inteligjencës dhe blerja e armëve janë "thelbësore" për Ukrainën. Ai përshkroi kërcënimin si "një ditë të trishtuar" për Kievin dhe aleatët e tij. Nëse kërcënimet amerikane realizohen, pasojat për mbrojtjen ukrainase do të jenë të menjëhershme.
Të dhënat e inteligjencës amerikane janë thelbësore për mbrojtjen e Ukrainës nga raketat balistike ruse pasi zbulojnë vendndodhjet e lansuesve, si dhe objektivat dhe kohën e sulmeve. Nga ana tjetër, ndërprerja e blerjes së armëve, e cila realizohet përmes mekanizmit PURL (Prioritized Ukraine Requirements List), do të godiste më rëndë furnizimet me raketa interceptuese për sistemin "Patriot". Ukraina ka mungesë të këtyre raketave, veçanërisht tani që Rusia ka intensifikuar sulmet me raketa dhe ato me dronë në të gjithë vendin.
Sipas një zyrtari tjetër evropian që foli për CNN, NATO ende nuk ka vërejtur ndryshime në programin PURL gjatë fundjavës. Kjo nuk është hera e parë që administrata e Trump ndërmerr masa të tilla.
Shkëmbimi i të dhënave të inteligjencës me Ukrainën u ndërpre tashmë në mars 2025, pas takimit të tensionuar midis Zelensky dhe Trump në Zyrën Ovale. Bashkëpunimi u rifillua më vonë pasi Ukraina pranoi propozimin amerikan për armëpushim në negociatat në Arabinë Saudite.
Eskalimi i tensioneve midis Trump dhe Zelensky
Këto kërcënime do të komplikojnë edhe më shumë marrëdhëniet tashmë të tensionuara midis Trump dhe Zelensky.
Ditët e fundit, të dy presidentët u përplasën rreth marrëveshjes së SHBA-së me presidentin rus Vladimir Putin për furnizimin me naftë dizel ruse në treg. Një përfaqësues i autoriteteve amerikane më parë i tha CNN se sulmet aktuale ukrainase ndaj rafinerive pjesërisht e nxitën Trump të nënshkruajë atë marrëveshje.
Të shtunën, Trump sugjeroi që Ukraina duhet të zëvendësojë Zelenskyn dhe të marrë një udhëheqës të ri.
