Çmimi Nobel për Paqe iu dha një juriste nga Afrika e Jugut
Çmimi Nobel për Paqe për vitin 2026 iu dha juristes nga Afrika e Jugut, Navanethem Navi Pillay, për kontributin e saj në përparimin e paqes dhe së drejtës ndërkombëtare, njoftoi Komiteti Norvegjez i Nobelit.
Komiteti theksoi se gjatë karrierës së saj të gjatë, Pillay ka luajtur një rol kyç në forcimin e rendit juridik ndërkombëtar dhe në ndjekjen penale të krimeve lufte, krimeve kundër njerëzimit dhe gjenocidit.
"Paqja kërkon drejtësi", deklaroi Komiteti i Nobelit, duke vënë në dukje se e drejta ndërkombëtare aktualisht është nën presion të madh dhe se institucionet e krijuara për të kufizuar fuqinë e shteteve dhe udhëheqësve politikë po sfidohen gjithnjë e më shumë.
Pillay ka lindur në vitin 1941 në Durban, Afrika e Jugut, në një familje me prejardhje indiane tamile, gjatë epokës së apartheidit.
Si juriste, ajo mbrojti kundërshtarët e apartheidit dhe të burgosurit politikë, dhe më vonë u bë gruaja e parë me ngjyrë që u emërua gjyqtare në Gjykatën e Lartë të Afrikës së Jugut.
Ajo gjithashtu ka shërbyer si gjyqtare në Gjykatën Ndërkombëtare Penale dhe në Tribunalin Ndërkombëtar Penal për Ruandën, të cilin e ka kryesuar. Nga viti 2008 deri në 2014, ajo ka mbajtur postin e Komisioneres së Lartë të OKB-së për të Drejtat e Njeriut.
Deri kohët e fundit, ajo ka kryesuar Komisionin e Pavarur Ndërkombëtar Hetimor të OKB-së për territoret e pushtuara palestineze, dhe aktualisht shërben si gjyqtare ad hoc në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë në rastin ku Mianmari akuzohet për gjenocid ndaj Rohingjave.
Një nga aspektet më të rëndësishme të karrierës së saj gjyqësore lidhet me Tribunalin Ndërkombëtar Penal për Ruandën.
Pillay ishte anëtare e këshillit gjyqësor që dënoi Jean-Paul Akayesu në vitin 1998. Kjo ishte dënimi i parë për gjenocid i dhënë ndonjëherë nga një gjykatë ndërkombëtare bazuar në Konventën për Gjenocidin. Vendimi ishte historik edhe sepse përcaktoi se përdhunimi dhe dhuna seksuale, kur kryhen me qëllim shkatërrimin e një grupi të caktuar, mund të përbëjnë gjenocid. Komiteti i Nobelit veçanërisht theksoi kontributin e Pillay në zhvillimin e këtij standardi juridik.
Çmimi do t’i dorëzohet Pillay më 10 dhjetor në Oslo. Shuma e këtij viti e çmimit është rritur në 12 milionë korona suedeze.
foto/EPA
