Fushata parazgjedhore në Izrael eskalon: Kandidatët përdorin fyerje dhe video të krijuara me inteligjencë artificiale

Në ditët para zgjedhjeve të pasigurta në Izrael, fushata parazgjedhore ka hyrë në një fazë të ashpër, e shënuar me provokime dhe sulme të zjarrta ndaj kandidatëve, të cilët gjithnjë e më shpesh kalojnë kufijtë e sjelljes së mirë.

Të nxitur, ndër të tjera, edhe nga rritja e shpejtë e imazheve dhe videove të krijuara me inteligjencë artificiale (IA) që mbushin rrjetet sociale, kandidatët dhe aktivistët përpiqen të paraqesin kundërshtarët politikë si të dobët, të pabesueshëm ose të dëmshëm për vendin. Ata përdorin stereotipe dhe frikëra për të ndikuar në opinionin publik.

Anketat parashikojnë zgjedhje të pasigurta

Garë parazgjedhore herë pas here kthehet në sulme personale. Në fushatë janë përfshirë madje edhe tragjeditë e kandidatëve që kanë humbur të afërmit në përplasjet lidhur me sulmin e Hamasit ndaj Izraelit më 7 tetor 2023.

Para votimit të së martës, anketat tregojnë se blloku i kryeministrit Benjamin Netanyahu dhe blloku i rivalit të tij kryesor nga spektri politik qendror-djathtas, Gadi Eisenkot, kanë mbështetje thuajse të barabartë.

Të mërkurën, Eisenkot publikoi një video në platformën X ku i uron Netanyahu-t ditëlindjen e 77-të. Në videon shfaqen disa figura të krijuara me inteligjencë artificiale, përfshirë një anëtar të Hamasit që flet nga një tunel.

"Çfarë t'i uroj njeriut që na mbron prej 20 vjetësh?", pyet militant, duke aluduar në teoritë sipas të cilave kryeministri qëllimisht i ka ndihmuar lëvizjes islamiste të mbajë pushtetin në Gaza. Netanyahu i mohon kategorikisht këto akuza.

Më pas shfaqet edhe figura e udhëheqësit suprem iranian Mojtaba Hamnei, e krijuar me inteligjencë artificiale, i cili i thotë Netanyahu-t: "Një raund tjetër pa fitore dhe do të të dhuroj një bombë".

Edhe Netanyahu përdor intensivisht përmbajtje të krijuara me inteligjencë artificiale për sulme ndaj kundërshtarit të tij politik.

Provokime me inteligjencë artificiale

Në korrik, Netanyahu publikoi një video ku Eisenkot refuzon të përqafojë një të ri me një bluzë ku shkruhet "Bashkimi Izraelit", dhe në vend të tij përqafon kandidatin arab-izraelit Mansur Abbas.

Videoja shkaktoi reagime të ashpra për shkak të pretendimeve se i riu ishte paraqitur qëllimisht në mënyrë që të ngjante me djalin e Eisenkot, i cili vdiq në luftimet në Gaza në 2023. Partia e Netanyahu e mohoi këtë pretendim.

Në një intervistë të transmetuar në kanalin televiziv 13, Eisenkot deklaroi se pasi pa videon, ndjeu "neveri të thellë ndaj Netanyahu-t dhe rrethit të tij".

Kampi i Netanyahu gjatë fushatës përdor përmbajtje të krijuara me inteligjencë artificiale për të nxitur frikën nga një koalicion i mundshëm opozitar ku do të përfshiheshin edhe partitë arabe-izraelite.

Videot paraqesin skenarë të ndryshëm – nga politikanë hebrenj opozitarë që heqin maskat dhe zbulojnë kandidatët arabë-izraelitë, deri te skena ku arabët mbajnë mbi ndërtesën e parlamentit, e cila duket sikur po shembet.

Në të gjithë vendin janë shfaqur edhe postera të partisë Likud të Netanyahu-t me mbishkrimin "E djathta ose Palestina", pranë fotografive të politikanëve arabë-izraelitë.

"Bëhet fjalë për nxitje urrejtjeje, veçanërisht nga kampi i kryeministrit Netanyahu", tha Thair Abu Ras, drejtues i Forumit për Perspektiva Rajonale pranë Institutit "Van Leer" në Jerusalem.

"Vetë ideja e përfshirjes së një partie arabe në koalicion është e papranueshme për të djathtën, dhe ata përpiqen ta imponojnë këtë mënyrë të të menduarit edhe në koalicionin rreth Eisenkot", tha ai për AFP.

Eisenkot, bir i hebrenjve marokenë, u përball edhe me komente që sipas vlerësimeve kishin konotacion racor.

Këtë muaj, një komentator i njohur në kanalin televiziv 14, që mbështet Netanyahu-n, e quajti "majmun".

Edhe pse ky shprehje në hebraisht nuk është domosdoshmërisht fyerje racore, komenti shkaktoi kritika të ashpra nga politikanë opozitarë dhe madje edhe nga vetë Netanyahu.

Këto janë zgjedhjet e para pas sulmit të Hamasit në tetor 2023. Midis kandidatëve ka njerëz që jetët e tyre u ndryshuan atë ditë ose në luftërat që pasuan, por as traumat dhe as humbja e të afërmve nuk i kanë kursyer nga sulmet personale.

Lali Derai, djali i së cilës vdiq duke luftuar në Gaza në 2024, kandidohet nga partia e re e ekstremit të djathtë "Amha Izrael". Partia mbështet shërbimin ushtarak të detyrueshëm në ushtrinë izraelite – një çështje që po bëhet gjithnjë më e diskutueshme për shkak të përjashtimeve që vlejnë për nxënësit në shkollat fetare.

Derai pretendon se është subjekt i një fushate të koordinuar për njollosje, ku vdekja e djalit të saj përmendet herë pas here së bashku me akuza se ajo tradhton kujtimin e tij.

Në lagjen pranë Bregut Perëndimor të okupuar ku jeton, janë shfaqur postera që kërkojnë të tërheqë kandidaturën për të mos e "rrezikuar vendin".

"Po përpiqen të më thyejnë, por, paradoksalisht apo jo, kjo fushatë vetëm më forcoi në vendimin për të hyrë në politikë, pikërisht për të vënë fund kësaj retorike të mbushur me urrejtje", tha ajo për AFP.

"O ne ose ata"

Në një bisedë për shërbimin publik KAN, Derai rrëfeu se merrte "telefonata në çdo kohë të ditës dhe natës, lexonte komente të neveritshme në rrjetet sociale dhe shihte postera në lagjet tona, madje edhe pranë autobusëve shkollorë të fëmijëve tanë – të gjitha këto vetëm sepse guxuam të propozojmë diçka të re".

Në shënjestër të sulmeve ranë edhe anëtarët e familjeve të pengjeve që më parë i mbante Hamas në robëri.

Në një grup jozyrtar në Facebook për mbështetësit e Likud të Netanyahu-t, të martën u publikua një foto ku krahasohen dy nëna të cilave fëmijët ishin midis pengjeve.

Njëra, Talik Gvili, kandidate e Likud, paraqitet e qetë, me flamurin izraelit në sfond. Tjetra, Einav Zangauker, kritike e zëshme e Netanyahu-t, paraqitet e shqetësuar, e rrethuar nga demonstrues të veshur me të kuqe.

"O ne ose ata", thuhet në përshkrimin e postimit.