Guvernatori Slaveski në ngjarjen e FMN-së për perspektivat ekonomike të Evropës: modeli i ri i rritjes ekonomike është kyç për afrimin më të shpejtë me BE-në
Guvernatori i Bankës Popullore, Trajko Slaveski, u drejtua në ngjarjen e dedikuar për Pasqyrën Rajonale Ekonomike për Evropën (EUR Regional Economic Outlook Dinner), në kuadër të Takimeve Vjetore të Fondit Monetar Ndërkombëtar dhe Bankës Botërore. Në fokus të fjalimit të tij ishin sfidat ekonomike në kushte të pasigurisë globale, por edhe mundësitë për përshpejtimin e rritjes dhe konvergjencës më të shpejtë ekonomike të vendeve të Ballkanit Perëndimor drejt Bashkimit Evropian.
Slaveski theksoi se rajoni përballet me nevojën për ndryshimin e modelit të rritjes ekonomike – nga modeli kryesisht i bazuar në fuqinë punëtore të lirë dhe akumulimin e kapitalit drejt një modeli që bazohet në produktivitet më të lartë, investime më cilësore, teknologji, njohuri dhe produkte me vlerë të shtuar më të madhe. „Përshpejtimi i konvergjencës ekonomike nuk mund të mbështetet vetëm në kapitalin dhe rritjen e punësimit, por kërkon një plan të gjithanshëm reformash të orientuar drejt produktivitetit më të lartë. Ai duhet të përfshijë institucione më të forta dhe sundimin e ligjit, mjedis më të mirë biznesi, reforma në tregun e punës, zhvillimin e kapitalit njerëzor, si dhe nxitjen e inovacionit, kërkimit dhe zhvillimit dhe dixhitalizimit“, tha Slaveski.
Guvernatori vuri në dukje se rritja e produktivitetit është kushti kryesor për rritje më të shpejtë dhe të qëndrueshme ekonomike dhe për afrimin real me standardin e jetesës në Bashkimin Evropian. Produktiviteti në Ballkanin Perëndimor është rreth gjysma e nivelit në BE, dhe rritja e tij mbetet relativisht e dobët. Potencial i konsiderueshëm ekziston përmes dixhitalizimit, inovacioneve, aplikimit të teknologjive të reja dhe lidhjes më të fortë të kompanive me arsimin dhe aktivitetet kërkimore.
Si një motor i rëndësishëm i produktivitetit dhe rritjes, Slaveski përmendi cilësinë dhe strukturën e investimeve. Megjithëse rajoni tërheq investime të huaja direkte të konsiderueshme, është e nevojshme që ato të orientohen më shumë drejt aktiviteteve më produktive, pjesëmarrje më të madhe të kompanive vendase në zinxhirët globalë të vlerës dhe rritje të vlerës së shtuar të eksporteve.
Në këtë kontekst, ai theksoi edhe rëndësinë e kapitalit njerëzor. Presionet demografike, emigrimi dhe mungesa e aftësive të përshtatshme kufizojnë potencialin për rritje, ndërsa aktiviteti i ulët i grave në tregun e punës, papunësia tek të rinjtë dhe mos-përputhja midis ofertës dhe kërkesës për aftësi lënë një potencial të konsiderueshëm të pashfrytëzuar.
„Integrimi më i thellë me tregun evropian mund t’u mundësojë kompanive të zgjerojnë veprimtarinë, të rrisin specializimin, të tërheqin investime dhe të përfshihen në zinxhirë më kompleksë të vlerës. Plani i rritjes së BE-së dhe integrimi gradual në tregun e vetëm mund të jenë motorë të rëndësishëm të këtij procesi“, theksoi Slaveski.
Duke u ndalur te sfidat për politikën monetare, guvernatori theksoi se Banka Popullore në kushte të tronditjeve energjetike dhe presioneve inflacioniste ka zbatuar një qasje gjithëpërfshirëse, përmes masave monetare, makroprudenciale dhe masave në fushën e rezervës së detyrueshme. Këto masa kanë kontribuar në stabilizimin e tregut valutor dhe uljen e inflacionit, i cili aktualisht është 2.6%. Megjithatë, pasiguria globale dhe presionet e mundshme shtesë kërkojnë kujdes dhe vendimmarrje të bazuar në të dhëna dhe analiza.
