Zbulohet mozaik polikrom i vonë antik në lokalitetin Pelenica pranë Dračevës
Kryetarja e Komunës së Kisela Vodës, Beti Stamenkoska Trajkoska, së bashku me drejtoreshën e Muzeut Kombëtar Arkeologjik, Magdalena Manaskova, dhe deputeten dhe etnomuzikologen Velika Stojkova Serafimovska, realizuan inspektim në gërmimet arkeologjike në lokalitetin Pelenica pranë Dračevës.
Ajo që disa muaj më parë nisi si një iniciativë për krijimin e një harte kulturore-historike-arkeologjike të komunës më të vjetër të Shkupit, tashmë po jep rezultatet e para konkrete në terren.
Muzeu Kombëtar Arkeologjik po përfundon hulumtimet arkeologjike në lokalitetin Pelenica, të cilat filluan më 28 tetor 2026, me qëllim verifikimin e të dhënave të rreth 90 viteve më parë për ekzistencën e një dyshemeje mozaiku në një dhomë rrethore.
Hulumtimet realizohen me mbështetje të plotë financiare nga Komuna e Kisela Vodës dhe mbështetje nga kisha "Shën Spas" në Dračevë, në bashkëpunim me Institucionin Kombëtar Qendrën e Konservimit – Shkup.
Hulumtimet arkeologjike deri tani kanë konfirmuar informacionet pothuajse nëntë dekada të vjetra dhe kanë rezultuar me zbulimin e një mozaiku polikrom të punuar me teknikën opus tessellatum, si dhe material qeramik dhe monedhë që datojnë nga periudha vonë antike.
Në këtë fazë mozaiku është zbuluar vetëm në pjesën periferike të sipërfaqes së hulumtuar, ndërsa rezultatet përfundimtare do të mundësojnë njohuri më të sakta për përmasat, ruajtjen dhe kontekstin arkitektonik të tij. Gjetjet përbëjnë një bazë të rëndësishme për studime të mëtejshme të lokalitetit dhe vendin e tij në peizazhin arkeologjik vonë antik të Luginës së Shkupit.
"Para pothuajse 90 vjetësh janë regjistruar informacione për ekzistencën e një mozaiku në këtë vend. Sot, falë hulumtimeve arkeologjike, kemi konfirmim material për ato të dhëna. Kjo është një tregues tjetër se sa potencial arkeologjik mbetet i paeksploruar, madje edhe në mjedisin e afërt të Shkupit. U shpreh falënderim kryetares dhe Komunës së Kisela Vodës për besimin dhe mbështetjen e dhënë, kishës "Shën Spas" në Dračevë për mirëkuptimin dhe bashkëpunimin, Qendrës së Konservimit – Shkup, si dhe gjithë ekipit profesional që punoi në terren. Besoj se kjo është fillimi i një hulumtimi më të gjerë të Pelenicës dhe se rezultatet do të hapin mundësi të reja për mbrojtjen dhe prezantimin e këtij lokaliteti", theksoi drejtoresha e Muzeut Kombëtar Arkeologjik Magdalena Manaskova.
Pas përfundimit të gërmimeve arkeologjike, është planifikuar kryerja e hulumtimeve gjeofizike në oborrin e kompleksit manastiror, me qëllim të përcaktimit të mundësisë së ekzistencës së mbetjeve të tjera arkitekturore deri tani të paeksploruara. Gjithashtu, nga viti i ardhshëm planifikohet fillimi i ndërhyrjeve konservuese nga Qendra e Konservimit – Shkup, për mbrojtjen dhe ruajtjen e duhur të mbetjeve të zbuluara.
Udhëheqës i hulumtimeve arkeologjike është m-r Radomir Ivanoviq, kustos i lartë në Muzeun Kombëtar Arkeologjik. Në ekipin profesional marrin pjesë Martin Gievski, Filip Adhievski, m-r Trajan Zafirovski dhe Bojko Stojanovski nga Muzeu Kombëtar Arkeologjik, Nikola Veselinov nga Qendra e Konservimit – Shkup dhe dr. Kristian Talevski nga Instituti për Kulturën e Vjetër Sllave – Prilep.
