LSDM: Pa tabu, të rinjtë meritojnë një lëndë ku do të mësojnë për zakonet shëndetësore dhe edukimin seksual
Në tribunën rinore të LSDM-së „Pa tabu, me njohuri – të rinjtë dhe edukimi seksual“, pjesëmarrësit theksuan se të rinjtë kanë të drejtë në informacione të bazuara shkencërisht, mbrojtje shëndetësore dhe edukim që do t’i ndihmojë të marrin vendime të përgjegjshme dhe të ndërtojnë marrëdhënie të shëndetshme dhe pa dhunë.
Në tribunë folën kryetari i LSDM-së, Venko Filipçe, Ana Daneva, kryetare e Komisionit për shëndetësi të LSDM-së dhe gjinekologe, Daniela Nikolova, deputete dhe anëtare e Komisionit për arsim dhe shkencë, Stefan Vasev, anëtar i Komisionit për punë dhe politikë sociale dhe anëtar i Shoqatës Evropiane të Seksologëve, dhe Stefanija Kuzmanovska, kryetare e LSDM-së.
Kryetari i LSDM-së, Venko Filipçe, theksoi se arsimi duhet të bazohet në fakte shkencore dhe t’u sigurojë të rinjve njohuri cilësore dhe mbështetje institucionale të përshtatshme, duke vënë në dukje se sot Qeveria imponon politika që janë në kundërshtim me nevojat e të rinjve dhe kufizon qasjen e tyre në edukim për shëndetin, zhvillimin psiko-fizik dhe ndërtimin e marrëdhënieve të shëndetshme ndërnjerëzore.
„Sistemi arsimor duhet të bazohet në njohuri, shkencë dhe fakte, dhe të rinjtë kanë të drejtë në edukim cilësor dhe mbështetje institucionale. Fatkeqësisht, sot kemi një Qeveri që, si gjithçka tjetër në shtet, ka uzurpuar edhe sistemin arsimor, duke krijuar politika që janë në kundërshtim me nevojat e të rinjve dhe duke kufizuar qasjen e tyre në edukim për tema që kanë rëndësi për shëndetin e tyre, zhvillimin e duhur psiko-fizik dhe ndërtimin e marrëdhënieve të shëndetshme dhe të përgjegjshme ndërnjerëzore. Arsimi është një pjesë e rëndësishme e parandalimit shëndetësor dhe ndihmon të rinjtë të kuptojnë shëndetin e tyre, të njohin rreziqet dhe të marrin vendime të përgjegjshme“, tha Filipçe.
Daneva u ndal te përfitimet shëndetësore të edukimit seksual, veçanërisht në parandalimin e shtatzënive të padëshiruara dhe infeksioneve seksualisht të transmetueshme, si dhe në zhvillimin e zakoneve të shëndetshme dhe një qasje të përgjegjshme ndaj trupit të tyre. „Edukimi seksual është një pjesë e rëndësishme e parandalimit shëndetësor. Të rinjtë duhet të kenë informacione të sakta mjekësore për trupin e tyre, shëndetin riprodhues dhe mënyrat e mbrojtjes, në mënyrë që të kujdesen në kohë dhe me përgjegjësi për shëndetin e tyre“, theksoi Daneva.
Daniela Nikolova theksoi nevojën që edukimi seksual të jetë pjesë e sistemit arsimor, duke theksuar se qëllimi i tij është që të rinjtë të zhvillojnë vetëdije, mendim kritik dhe respekt për kufijtë e tyre dhe të tjerëve. „Fjala e Sokratit ‘Njih vetveten’ na kujton se nuk mund të menaxhojmë me vetëdije jetën tonë nëse nuk kuptojmë motivet, ndjenjat dhe kufijtë tanë. Edukimi seksual nuk duhet t’u imponojë të rinjve kur, si dhe me kë të jetojnë, por t’i ndihmojë të njohin veten dhe të dinë çfarë mund të presin nga të tjerët“, theksoi Nikolova.
Stefan Vasev prezantoi të dhëna për shtatzënitë e mitura dhe martesat e hershme, duke theksuar se Maqedonia duhet t’i kushtojë më seriozisht vëmendje parandalimit dhe edukimit seksual. „Sipas të dhënave që prezantojmë, shkalla e shtatzënive të mitura në Maqedoni për vitin 2024 është 15.7 në 1,000, krahasuar me mesataren evropiane prej rreth 6 në 1,000. Veçanërisht shqetësuese është të dhëna për abort të regjistruar te një vajzë vetëm 13 vjeçe. Këto shifra janë një paralajmërim serioz se të rinjtë kanë nevojë për edukim në kohë, informacione të verifikuara dhe mbështetje institucionale“, theksoi Vasev.
Ai theksoi se në shumë vende evropiane edukimi seksual është i detyrueshëm ose i integruar në programet arsimore dhe nënvizoi se Maqedonia duhet të ndjekë njohuritë shkencore dhe praktikat pozitive.
Stefanija Kuzmanovska, kryetare e LSDM-së, konfirmoi angazhimin e të rinjve socialdemokratë për një edukim që do t’u mundësojë të rinjve të kuptojnë seksualitetin e tyre, të njohin rreziqet dhe të ndërtojnë marrëdhënie të sigurta të bazuara në respekt. „Të rinjtë meritojnë edukim që u jep njohuri, vetëbesim dhe aftësi për marrje të përgjegjshme të vendimeve. Nuk duhet t’i lëmë pa përgjigje në pyetje që ndikojnë drejtpërdrejt në shëndetin, sigurinë dhe të ardhmen e tyre. Në vend të tabuve dhe paragjykimeve, nevojiten njohuri dhe mbështetje“, tha Kuzmanovska.
Nga tribuna u bë thirrje Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës që të vazhdojë me konceptin e futjes së edukimit seksual dhe jo ta pengojë rrugën drejt njohurive. Nëse me të vërtetë duam të dalim nga errësira e padijes, duhet t’u sigurojmë të rinjve qasje në edukim të bazuar në shkencë, fakte dhe respekt. Pa tabu, me njohuri.
