Maqedonia duhet të kalojë nga një qendër e mbingarkuar në një rrjet kombëtar onkologjik: ekspertë vendas dhe të huaj diskutuan për zgjidhje dhe masa për pacientët

Ministria e Shëndetësisë dhe shoqata HEMA-ONKO sot, në Sallën Ceremoniale të Qeverisë, mbajtën punëtorinë „Rifreskimi i kujdesit onkologjik: zgjidhje sistematike për kujdes të aksesueshëm dhe të pandërprerë në Maqedoni“. Për herë të parë në historinë e Maqedonisë, për gjendjen dhe të ardhmen e kujdesit onkologjik diskutohet në një nivel kaq të lartë. Në të njëjtën tryezë u ulën Qeveria, Ministria e Shëndetësisë, MANU, Fakulteti i Mjekësisë dhe Farmacisë, Instituti i Shëndetit Publik, Klinika Universitare për Radioterapi dhe Onkologji, Spitali Klinik i Qytetit „8 Shtatori“, disa drejtorë të institucioneve shëndetësore publike, punonjës shëndetësorë nga sektori publik dhe privat, përfaqësues të pacientëve, si dhe të industrisë. Me ta ishin edhe ekspertë kryesorë nga Franca, Sllovenia, Kroacia, Bullgaria, Mali i Zi dhe Bosnja dhe Hercegovina.
„Tani është moment kritik si të kalojmë nga një sistem i fragmentuar dhe i mbingarkuar i kujdesit onkologjik në një plan kombëtar gjithëpërfshirës dhe rrjet onkologjik me standarde të unifikuara dhe me mbështetjen e plotë të Qeverisë dhe autoriteteve shëndetësore“, deklaroi ministri i Shëndetësisë Sasho Klekovski në hapje. „Për herë të parë në historinë e Maqedonisë për kancerin diskutohet në këtë nivel: Qeveria, institucionet, mjekët, pacientët dhe ekspertët kryesorë evropianë së bashku“, tha drejtori i UKRO-së Igor Stojkovski. Ndryshe, shifrat tregojnë pse diskutimi është urgjent. Në vitin 2023 në Maqedoni u regjistruan 8.371 raste të reja me kancer, që është 16% më shumë se dhjetë vjet më parë. Në të njëjtin vit, 3.726 persona vdiqën nga kanceri. Çdo ditë vendosen rreth 23 diagnoza të reja, ndërsa vdesin rreth 11 persona. Tek ne kanceri shfaqet më rrallë se në BE, por vdesin më shumë prej tij.
Në ligjëratën hyrëse prof. dr. Joseph Gligorov nga Universiteti Sorbona dhe spitali Tenon në Paris prezantoi standardet evropiane onkologjike. Ai theksoi se Maqedonia duhet të kalojë nga një qendër e mbingarkuar në një rrjet kombëtar onkologjik. Në atë rrjet, një qendër gjithëpërfshirëse onkologjike do të udhëheqë kujdesin, trajtimi kompleks do të përqendrohet aty, ndërsa terapia e zakonshme do të jepet më afër shtëpisë së pacientit. Si masa më të shpejta ai përmendi konsiliumet e detyrueshme për çdo rast të ri, përfshirë edhe në distancë, dhe rrugët e pacientit me afate maksimale pritjeje. Gjithashtu propozoi një plan veprimi për 24 muajt e ardhshëm.
Paneli i parë, me moderator Sinisha Stojanoski, drejtor i Spitalit Klinik të Qytetit „8 Shtatori“, shprehu hapur dobësitë e sistemit. Folën dr. Marija Andonovska (IShP), Elena Ristoska (MSH), prof. dr. Igor Stojkovski (UKRO) dhe Ana Marjanoviq (HEMA-ONKO). Panelistët treguan se kanceri tek ne shfaqet më rrallë se në BE, por vdesin më shumë prej tij. Programet e skriningut ekzistojnë vetëm në letër, por nuk arrijnë tek qytetarët, prandaj mbulimi për kancerin e gjirit është nën 6%. Diagnostika, pa të cilën nuk ka terapi, është e pamjaftueshme dhe e brishtë. UKRO mban barrën për tërë vendin dhe punon në kufijtë e kapaciteteve të veta, me vetëm tre akseleratorë linearë për 1.8 milion banorë. Terapia planifikohet nga buxheti në buxhet, dhe pacientët humbasin javë nga dyshimi i parë deri në fillimin e trajtimit. Megjithatë, me të njëjtin pajisje në vitin 2025 dhe të njëjtin personel, shërbimet diagnostikuese janë rritur për 15% dhe radioterapia për 55%, dhe vetëm falë organizimit më të mirë dhe punonjësve shëndetësorë, nuk ka kolaps.
Paneli „Nga nevojat te vendimet: infrastrukturë dhe teknologji në kujdesin onkologjik“ u përkushtua prioriteteve. Moderator ishte Ana Shutinoska. Pjesëmarrësit në tri raunde u përgjigjën në tri pyetje: ku është më urgjente, çfarë funksionon dhe cilat janë hapat e ardhshëm.
Në kuadër të këtij paneli u diskutua edhe për nevojat prioritare infrastrukturore dhe teknologjike për përmirësimin e kujdesit për pacientët onkologjikë, si dhe strategjitë afatgjata për qasje kombëtare ndaj kontrollit të sëmundjeve malinje.
Në seancën përmbyllëse në emër të pacientëve foli Ana Marjanoviq nga HEMA-ONKO. Ministri Klekovski paraqiti udhëzimet e Ministrisë për hapat e ardhshëm: masa urgjente për stabilizimin e kujdesit onkologjik dhe qasje kombëtare afatgjatë ndaj kontrollit të kancerit.
„Sot për herë të parë kemi një pamje të përbashkët: ku jemi, ku duam të jemi dhe si do të arrijmë atje. Pacientët që trajtohen sot nuk mund të presin, prandaj fillimisht vijnë masat urgjente. Paralelisht fillojmë aktivitete të shumta si studimi për infrastrukturën dhe teknologjinë dhe ndërtimi i një qasjeje kombëtare afatgjatë ndaj kontrollit të kancerit. Maqedonia nga ky vit është pjesë e EU4Health me të njëjtat kushte si vendet anëtare. Fondet evropiane shkojnë aty ku ka plan kombëtar, institucion udhëheqës të qartë dhe të dhëna, dhe pikërisht këtë do ta ndërtojmë“, tha ministri Klekovski.