Shtatë shtete, shtatë kompozitorë dhe një e kaluar e përbashkët – „BALKAN AFFAIRS“ nesër në Shkup
Më 11 tetor, në Muzeun e luftës maqedonase, Shkupi do të jetë nikoqir i „BALKAN AFFAIRS – The fragile art of living together“, një projekt ndërkombëtar i ansamblit gjerman Neue Vocalsolisten Stuttgart, në të cilin shtatë kompozitorë nga shtatë shtetet pasardhëse të ish-Jugosllavisë përmes muzikës bashkëkohore rishikojnë të kaluarën e përbashkët, pasojat e luftërave dhe sfidat e jetesës së përbashkët.
Krijuar si një hapësirë artistike për përballje me kujtesën kolektive dhe interpretimet e ndryshme të historisë ballkanike, „BALKAN AFFAIRS“ hap pyetje për nacionalizmin, ndarjet etnike dhe fetare, dhunën, nostalgjinë për ish-Jugosllavinë, hiperinflacionin, integrimet evropiane dhe shpresën e brezave që u rritën në hijen e luftërave. Përmes ironisë, sarkazmës, dëshmive personale dhe gjuhës eksperimentale muzikore, projekti eksploron kufirin e brishtë midis trashëgimisë së përbashkët dhe ndarjeve shoqërore që vazhdojnë të formësojnë rajonin.
Në fokus janë shtatë kompozime bashkëkohore që bashkojnë zërin njerëzor, elektronikën, videon, instalacionet zanore dhe elementët e muzikës tradicionale. Qasjet artistike të ndryshme krijojnë një portret shumë-shtresor të Ballkanit – një hapësirë ku historitë personale dhe familjare ndërthuren me historinë kolektive, dhe muzika bëhet mjet dëshmie, rishikimi dhe rezistence.
Veçanërisht i fuqishëm është aspekti anti-luftë dhe human i projektit. Në „SCREAdoM“ të Petra Strahovnik, përmes teknikave ekstreme vokale dhe elementëve të artit performues, hapet tema e vuajtjes së grave viktima të dhunës seksuale gjatë luftës dhe pasojave psikologjike afatgjata të traumës. „The Blue Giraffe“ e Helena Skllarov, e formuar si një përrallë e errët me video dhe elektronikë, zbulon urrejtjen, diskriminimin dhe nacionalizmin, duke ngritur pyetje për manipulimin me të vërtetën dhe mekanizmat shoqërorë të përjashtimit.
Në „Apparatus“ të Nina Peroviq, incizimet arkivore të luftës ndërthuren me turbofolk, elementë folklorikë dhe video-incizime intime familjare, duke krijuar një hapësirë personale dhe kolektive kujtese. „When All the Leaves Have Been Burned“ e Ylli Daklani frymëzohet nga tradita e krijimit të muzikës me gjethe në malet e Kosovës, duke kthyer këtë fenomen të brishtë zanor në një simbol të shkatërrimeve të luftës dhe shpresës për një të ardhme më të mirë.
„NULA“ e Jug Markoviq rikthen jetën e përditshme në Beograd në vitet ’90, të shënuara nga lufta, hiperinflacioni, kartëmonedhat pa vlerë dhe lufta për mbijetesë. Përmes kujtimeve personale, gjuhës së rrugës dhe statistikave të inflacionit, vepra e kthen katastrofën ekonomike në një kronikë zanore të një kohe.
Kontributi maqedonas në projekt është vepra „Electroacoustic Mantra From Ex YU to EU“ e Ana Pandevskës, një kompozim për sopran, mezosopran dhe elektronikë, i frymëzuar nga përvoja shoqërore dhe politike maqedonase pas shpërbërjes së Jugosllavisë. Përmes formës muzikore rrethore të rondos, vepra pasqyron përsëritshmërinë e debateve të gjatë për emrin e shtetit dhe negociatat për anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe NATO. Kënga tradicionale maqedonase „Dve mi momi, dve mi družki – Lazarenki“ është baza e temës kryesore muzikore, duke lidhur identitetin e njohur muzikor maqedonas me teknika vokale bashkëkohore dhe tinguj elektronikë. Kufiri midis zërave të gjallë dhe tingujve të incizuar qëllimisht mjegullohet, duke hapur pyetjen për dallimin midis së vërtetës dhe manipulimit politik në jetën e përditshme.
Përmes këtyre shtatë veprave, „BALKAN AFFAIRS“ nuk ofron përgjigje të thjeshta as një imazh universal për të kaluarën. Në vend të kësaj, krijon një hapësirë ku përvojat, kujtimet dhe perspektivat e ndryshme mund të dëgjohen, përplasen dhe rishikohen. Kjo është një përballje artistike me trashëgiminë e një shteti të përbashkët dhe me pyetjen se çfarë mbetet nga jeta e përbashkët kur kufijtë, ideologjitë dhe narrativat kombëtare ndryshojnë.
„BALKAN AFFAIRS – The fragile art of living together“ vjen në Shkup më 11 tetor, duke sjellë një portret muzikor bashkëkohor të Ballkanit – njëkohësisht intim, kritik dhe thellësisht human
